Boş Gebelik Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Gebelik Planlaması

Bizi Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin! (Yeni sekmede açılır)↗

Gebelik testinin pozitif çıkması ve ardından ultrasonda gebelik kesesinin görülmesi genellikle gebeliğin normal şekilde ilerlediği düşüncesini oluşturur. Ancak bazı gebeliklerde kese gelişmesine rağmen embriyo ultrasonografide beklenen şekilde görünmez. Halk arasında “boş gebelik” olarak bilinen bu durum, tıbbi literatürde anembriyonik gebelik olarak adlandırılır ve erken gebelik kayıplarından biridir.

Boş gebelik tanısında en önemli noktalardan biri, tanının aceleyle konulmamasıdır. Yumurtlama tarihindeki farklılıklar, düzensiz adet döngüsü, gebelik haftasının yanlış hesaplanması veya ultrasonun çok erken yapılması nedeniyle ilk değerlendirmede embriyonun görülmemesi mümkündür. Bu nedenle yalnızca “gebelik haftasına göre embriyo görünmeliydi” düşüncesiyle kesin sonuca varılması doğru değildir.

Tanı çoğunlukla transvajinal ultrasonografiyle yapılan ölçümler, önceki ultrason bulguları ve gerektiğinde belirli bir süre sonra gerçekleştirilen kontrol ultrasonu birlikte değerlendirilerek konur. Beta hCG ölçümleri bazı durumlarda değerlendirmeye yardımcı olsa da tek başına boş gebelik tanısı koydurmaz.

Boş Gebelik Nedir?

Boş gebelik, rahim içerisinde bir gebelik kesesinin geliştiği ancak kesenin içerisinde ultrasonla görülebilecek bir embriyonun gelişmediği veya embriyonik gelişimin görüntülenebilecek boyuta ulaşmadan çok erken dönemde durduğu gebelik kaybıdır.

Gebelik başladıktan sonra döllenmiş yumurta rahim iç tabakasına yerleşir. Gebeliğin erken döneminde gebelik kesesi ve gebeliğe ait bazı dokular gelişmeye devam edebilir. Bu dokular beta hCG adı verilen gebelik hormonunu üretmeye devam ettiği için gebelik testi pozitif olabilir ve kişide göğüs hassasiyeti, bulantı veya adet gecikmesi gibi gebelik belirtileri görülebilir.

Bu nedenle “embriyo gelişmediyse gebelik testi neden pozitif?” sorusunun yanıtı, gebelik hormonunun yalnızca embriyo tarafından üretilmemesidir. Gebeliği çevreleyen trofoblastik dokular beta hCG üretmeye devam edebilir.

Boş gebelik erken gebelik kaybının bir türüdür. ACOG, erken gebelik kaybını ilk trimester içerisinde gelişmeyen rahim içi gebelik olarak tanımlar ve bu tanımın içerisine embriyo bulunmayan gebelik keselerini de dahil eder.

Boş Gebelik Nasıl Oluşur?

Döllenmenin ardından hücreler çok hızlı biçimde bölünmeye başlar. Hücrelerin bir kısmı ilerleyen dönemde embriyoyu oluştururken diğer kısmı gebelik kesesi, plasenta ve gebeliği destekleyen yapılara dönüşür.

Boş gebelikte gebelik kesesine ait yapıların gelişimi bir süre devam ederken embriyonun gelişimi çok erken aşamada durabilir. Bazı durumlarda embriyonik yapı ultrasonla görülebilecek bir büyüklüğe ulaşmadan gelişimini kaybettiği için ultrason incelemesinde yalnızca gebelik kesesi görülebilir.

Bu süreç çoğu zaman kişinin yaptığı veya yapmadığı belirli bir davranışla açıklanamaz. Erken gebelik kayıplarında kromozomal ve gelişimsel bozuklukların önemli bir rolü bulunmaktadır.

Anembriyonik gebelik materyallerini inceleyen araştırmalarda kromozomal anomalilerin sık görülebildiği bildirilmiştir. Örneğin 2023 yılında yayımlanan ve 266 anembriyonik gebelik örneğini değerlendiren bir çalışmada örneklerin yaklaşık yüzde 57’sinde kromozomal anormallik saptanmıştır. Bununla birlikte bu oran bütün boş gebeliklere doğrudan uygulanabilecek sabit bir oran değildir; çalışma grubu ve genetik inceleme yöntemi sonuçları etkileyebilir.

Boş Gebelik ile Normal Erken Gebelik Arasındaki Fark Nedir?

Gebeliğin çok erken döneminde normal bir gebelik ile boş gebelik ultrason görüntüsü birbirine benzeyebilir. Bunun nedeni embriyonun ilk haftalarda son derece küçük olmasıdır.

Normal erken gebelikte ultrason bulguları genellikle belirli bir sırayla ortaya çıkar. Önce rahim içerisinde gebelik kesesi, ardından yolk kesesi ve daha sonra embriyo görülebilir. Embriyo yeterli büyüklüğe ulaştığında kalp aktivitesi değerlendirilebilir.

Ancak bu yapıların hangi gün veya haftada görüleceği her gebelikte tamamen aynı değildir.

Bu benzerlik nedeniyle ilk ultrasonda “kese var ama embriyo görünmüyor” denmesi her zaman boş gebelik anlamına gelmez.

Boş Gebelik Belirtileri Nelerdir?

Boş gebelik belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde herhangi bir belirti ortaya çıkmadan rutin ultrason kontrolünde fark edilirken bazı kişilerde vajinal kanama veya kasık ağrısı görülebilir.

Olası belirtiler arasında şunlar bulunabilir:

• Adet gecikmesi
• Pozitif gebelik testi
• Göğüslerde hassasiyet
• Bulantı veya diğer erken gebelik belirtileri
• Hafif lekelenme
• Vajinal kanama
• Alt karın veya kasık bölgesinde kramp
• Gebelik belirtilerinde zamanla azalma

Bununla birlikte bu belirtilerin hiçbiri tek başına boş gebelik tanısı koydurmaz.

Örneğin gebeliğin ilk haftalarında hafif lekelenme sağlıklı ilerleyen gebeliklerde de görülebilir. Aynı şekilde bulantının azalması veya göğüs hassasiyetinin kaybolması gebeliğin kesin olarak sonlandığını göstermez.

Bu nedenle tanının semptomlardan çok ultrason bulgularına dayandırılması önemlidir.

Boş Gebelikte Gebelik Belirtileri Devam Edebilir mi?

Evet. Boş gebelikte gebelik belirtileri bir süre devam edebilir.

Gebelik kesesi ve gebeliğe ait diğer dokular beta hCG üretmeye devam edebildiği için gebelik testi pozitif çıkabilir. Beta hCG düzeyi yüksek olduğu sürece bulantı, koku hassasiyeti, göğüslerde dolgunluk veya yorgunluk gibi belirtiler de görülebilir.

Bu durum bazı kişiler için kafa karıştırıcı olabilir. Gebelik belirtilerinin bulunması embriyonun kesin olarak geliştiği anlamına gelmediği gibi belirtilerin azalması da tek başına gebelik kaybı anlamına gelmez.

Gebeliğin canlılığının değerlendirilmesinde ultrasonografik bulgular temel öneme sahiptir.

Boş Gebelik Kaçıncı Haftada Belli Olur?

“Boş gebelik kaçıncı haftada belli olur?” en sık sorulan sorulardan biridir ancak herkes için geçerli tek bir gebelik haftası vermek doğru değildir.

Son adet tarihine göre hesaplanan gebelik haftası gerçek embriyonik gelişim yaşından farklı olabilir. Özellikle yumurtlamanın geç gerçekleştiği veya adetlerin düzensiz olduğu kişilerde birkaç günlük hatta daha uzun zaman farkları ortaya çıkabilir.

NICE bu nedenle yalnızca son adet tarihine bakılarak belirli bir haftada kalp atımının veya embriyonun görülmesi gerektiği sonucuna varılmamasını önermektedir.

Örneğin son adet tarihine göre 6 haftalık olduğu düşünülen gebelik gerçekte daha erken olabilir. Böyle bir durumda ultrasonda yalnızca gebelik kesesi görülmesi normal gelişimin bir parçası olabilir.

Bu nedenle tanıda gebelik haftasından çok ultrason ölçümleri ve zaman içerisindeki gelişim dikkate alınır.

Boş Gebelik Tanısı Nasıl Konur?

Boş gebelik tanısında en önemli yöntem ultrasonografidir. Erken gebelik değerlendirmesinde çoğunlukla transvajinal ultrason kullanılır çünkü rahim içindeki yapıları abdominal ultrasona göre daha erken ve ayrıntılı gösterebilir.

Tanı süreci genellikle şu bilgilerin birlikte değerlendirilmesini içerir:

• Gebelik kesesinin rahim içerisinde bulunup bulunmadığı
• Gebelik kesesinin büyüklüğü
• Yolk kesesinin görülüp görülmediği
• Embriyonun görülüp görülmediği
• Embriyo görülüyorsa baş-popo uzunluğu
• Kalp aktivitesi
• Önceki ultrason ile karşılaştırıldığında gelişim
• Gerektiğinde beta hCG seyri
• Ağrı ve kanama gibi klinik belirtiler

Tek bir bulgu diğerlerinden bağımsız değerlendirilmemelidir.

Boş Gebelik Tanısında 25 mm Kuralı Nedir?

Erken gebelik kaybında yanlış tanı riskini azaltmak amacıyla ultrason kriterleri yıllar içerisinde daha koruyucu hale getirilmiştir.

Geniş kapsamlı prospektif araştırmalarda transvajinal ultrasonda ortalama gebelik kesesi çapının 25 mm veya üzerinde olmasına rağmen embriyonun görülmemesi gebelik kaybı açısından son derece güçlü bir bulgu olarak değerlendirilmiştir. 2015 yılında yayımlanan çok merkezli bir çalışmada bu kriterin özgüllüğü yüzde 100 olarak bildirilmiştir.

Ancak klinik uygulamada ölçüm hataları ve yanlış tanının ciddi sonuçları göz önünde bulundurulur.

NICE kılavuzuna göre transvajinal ultrasonda:

Gebelik kesesinin ortalama çapı 25 mm’den küçükse ve fetal pol görülmüyorsa en az 7 gün sonra kontrol ultrasonu yapılmalıdır.

Gebelik kesesinin ortalama çapı 25 mm veya üzerindeyse ve fetal pol görülmüyorsa ikinci bir uzman görüşü alınması ve/veya en az 7 gün sonra tekrar ultrason yapılması önerilir.

Bunun temel nedeni, gelişme potansiyeli bulunan bir gebeliğin yanlışlıkla kayıp olarak değerlendirilmesini önlemektir.

Embriyo Görülüyor Ancak Kalp Atımı Yoksa Boş Gebelik midir?

Hayır. Embriyo görülüyorsa bu durum teknik olarak boş gebelik olarak adlandırılmaz.

Embriyonun görüldüğü fakat kalp aktivitesinin saptanmadığı gebelikler farklı bir erken gebelik kaybı kategorisinde değerlendirilir.

Transvajinal ultrasonda embriyonun baş-popo uzunluğu 7 mm’nin altındaysa ancak kalp aktivitesi görülmüyorsa NICE en az 7 gün sonra ikinci ultrason yapılmasını önerir.

Ölçüm 7 mm veya üzerinde olmasına rağmen kalp aktivitesi yoksa ikinci uzman görüşü ve/veya en az 7 gün sonra kontrol ultrasonu önerilmektedir.

Bu yaklaşım, erken gebelik tanısında acele karar verilmesini önlemeyi amaçlar.

Boş Gebelikte Beta hCG Nasıl Olur?

Beta hCG, gebeliğin başlamasının ardından gelişen trofoblastik dokular tarafından üretilen bir hormondur.

Boş gebelikte bu dokular bir süre gelişmeye devam edebildiği için beta hCG yükselmeye devam edebilir. Bu nedenle yüksek veya artmakta olan beta hCG değerleri tek başına embriyonun sağlıklı şekilde geliştiğini göstermez.

Benzer şekilde tek bir beta hCG ölçümüyle boş gebelik tanısı konulması da mümkün değildir.

Bazı erken gebelik durumlarında 48 saat veya daha uzun aralıklarla yapılan seri beta hCG ölçümleri gebeliğin gelişimi hakkında ek bilgi sağlayabilir. Ancak değerler arasında geniş bireysel farklılıklar bulunur.

Beta hCG özellikle rahim içerisinde gebelik kesesinin henüz kesin şekilde gösterilemediği durumlarda dış gebelik ve gebeliğin yeri bilinmeyen gebelik açısından yapılan değerlendirmelerin bir parçası olabilir.

Kesin tanı için klinik tablo, ultrason ve gerektiğinde seri kan testleri birlikte değerlendirilmelidir.

Boş Gebelik Neden Olur?

Boş gebelik için çoğu zaman tek ve kesin bir neden gösterilemez.

Erken gebelik kayıplarında en önemli biyolojik nedenlerden biri embriyonun gelişimini engelleyen kromozomal bozukluklardır. Yumurtanın veya spermin oluşumu sırasında ya da döllenmeden sonraki ilk hücre bölünmeleri sırasında kromozomların dağılımında rastlantısal hatalar meydana gelebilir.

Bu durumda oluşan gebelik genetik açıdan normal gelişimi sürdüremeyebilir ve embriyonik gelişim çok erken dönemde durabilir.

Anembriyonik gebeliklere ait dokuları inceleyen genetik araştırmalar da kromozomal bozuklukların önemli bir bölümde bulunabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte bütün boş gebelikler kromozomal bir problemle açıklanamaz.

Boş Gebelik Anne veya Babanın Genetik Hastalığı Olduğu Anlamına mı Gelir?

Tek bir boş gebelik yaşanması anne veya babada kalıtsal bir genetik hastalık bulunduğunu göstermez.

Embriyoda ortaya çıkan kromozomal hataların önemli bir bölümü döllenme veya hücre bölünmeleri sırasında rastlantısal olarak meydana gelir.

Bu nedenle tek bir erken gebelik kaybından sonra bütün çiftlerde kapsamlı genetik test yapılması rutin bir yaklaşım değildir.

Bununla birlikte tekrarlayan gebelik kayıpları, ailede belirli genetik hastalıkların bulunması veya gebelik materyalinde belirli kromozomal değişikliklerin saptanması gibi durumlarda hekim tarafından genetik değerlendirme gündeme getirilebilir.

Değerlendirmenin kapsamı kişinin yaşı, gebelik öyküsü ve diğer tıbbi özelliklerine göre değişir.

Anne Yaşı Boş Gebelik Riskini Etkiler mi?

Anne yaşının ilerlemesi genel olarak kromozomal anomalilerin ve erken gebelik kaybının görülme olasılığını artıran faktörlerden biridir.

Anembriyonik gebelik üzerinde yapılan yakın tarihli genetik araştırmalarda da ileri anne yaşı ile anöploidi adı verilen kromozom sayı bozuklukları arasında ilişki bildirilmiştir.

Ancak yaş tek başına boş gebeliğin nedenini açıklamaz. Genç yaşlarda da boş gebelik görülebilir.

Dolayısıyla bireysel risk değerlendirmesi yalnızca yaş üzerinden yapılmamalıdır.

Stres, Egzersiz veya Günlük Aktiviteler Boş Gebeliğe Neden Olur mu?

Boş gebeliklerin önemli bir kısmı embriyonik gelişimin ilk aşamalarındaki biyolojik veya kromozomal sorunlarla ilişkilidir.

Normal günlük hareketler, merdiven çıkmak, çalışmak veya olağan düzeyde fiziksel aktivite gibi faktörlerin tek başına anembriyonik gebeliğin nedeni olduğuna ilişkin bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Yoğun stres ile gebelik sonuçları arasındaki ilişki farklı araştırmalarda incelenmiş olsa da belirli bir stresli olayın doğrudan boş gebelik oluşturduğu sonucuna varmak çoğu durumda mümkün değildir.

Gebelik kaybının nedenini belirlemek isteyen çiftlerde değerlendirme, kişisel tıbbi öykü üzerinden yapılmalıdır.

Tüp Bebekte Boş Gebelik Olur mu?

Evet. Boş gebelik doğal yolla oluşan gebeliklerde görülebildiği gibi tüp bebek tedavisi sonrasında da ortaya çıkabilir.

Embriyonun rahme transfer edilmiş olması, gebeliğin ilerleyen ilk haftalarda gelişiminin mutlaka devam edeceği anlamına gelmez.

Tüp bebek tedavisinde transfer ve döllenme tarihleri daha net bilindiği için gebelik yaşı doğal gebeliklere kıyasla daha hassas hesaplanabilir. Buna rağmen ultrason değerlendirmesinde yine güvenli tanı kriterleri kullanılmalıdır.

Transfer sonrasında pozitif beta hCG değerinin alınması da tek başına devam eden sağlıklı bir gebeliği garanti etmez. Gebeliğin rahim içerisinde yerleşimi ve embriyonik gelişimi ultrason kontrolleriyle değerlendirilir.

Boş Gebelik ile Kimyasal Gebelik Aynı Şey midir?

Hayır. İki durum birbiriyle ilişkili erken gebelik kayıpları olsa da aynı değildir.

Kimyasal gebelikte gebelik testi veya beta hCG pozitif hale gelir ancak gebelik ultrasonla görülebilecek aşamaya ulaşmadan sona erer.

Boş gebelikte ise rahim içerisinde ultrasonografik olarak gebelik kesesi görülmektedir ancak embriyo gerekli takip sonunda gösterilemez.

Bu ayrım tedavi ve takip açısından önemlidir.

Boş Gebelik ile Dış Gebelik Arasındaki Fark Nedir?

Boş gebelik rahim içerisinde oluşmuş bir gebeliktir. Dış gebelik ise gebeliğin rahim boşluğu dışında, en sık fallop tüpünde yerleşmesidir.

Erken dönemde iki durumda da beta hCG pozitif olabilir ve kanama veya ağrı görülebilir.

Rahim içerisinde gerçek bir gebelik kesesinin kesin olarak gösterilemediği durumlarda dış gebelik olasılığı tamamen dışlanmadan tedavi kararı verilmemelidir.

NICE ayrıca ultrasonda daha önce rahim içi gebelik doğrulanmamış bir kişide “tam düşük” izlenimi oluşması durumunda gebeliğin yeri bilinmeyen gebelik ve dış gebelik olasılığının dikkate alınmasını önermektedir.

Özellikle tek taraflı şiddetli karın ağrısı, omuz ağrısı, belirgin baş dönmesi veya bayılma gibi belirtiler acil tıbbi değerlendirme gerektirebilir.

Boş Gebelik Kesinleştikten Sonra Ne Yapılır?

Boş gebelik tanısı kesinleştikten sonra izlenecek yol herkes için aynı değildir.

Erken gebelik kaybında temel olarak üç yaklaşım bulunmaktadır:

1. Gebeliğin kendiliğinden sonlanmasını beklemek
2. İlaçla rahmin boşalmasını sağlamak
3. Cerrahi yöntemle gebelik dokusunu rahimden uzaklaştırmak

ACOG bu üç yöntemi de erken gebelik kaybında kabul edilmiş seçenekler arasında değerlendirmektedir. Acil cerrahi gerektiren bir durum bulunmadığında kişinin tercihleri, klinik durumu ve hekimin değerlendirmesi karar sürecinde dikkate alınabilir.

Bekleme Yöntemi

Bekleme yaklaşımında gebeliğin kendiliğinden sonlanması için zaman tanınır.

Bu süreçte kanama ve adet sancısına benzer veya daha güçlü kramplar ortaya çıkabilir. Gebelik dokuları zaman içerisinde vücuttan atılır.

Bekleme süresi ve takip yöntemi kişinin klinik durumuna göre belirlenmelidir.

Avantajı cerrahi veya ilaç kullanımından kaçınılabilmesidir. Bununla birlikte sürecin ne zaman başlayacağının kesin olarak öngörülememesi ve gebelik dokusunun tamamen atılmaması ihtimali dezavantajları arasında yer alır.

NICE, bekleme sürecinin ardından kanama ve ağrı başlamazsa veya devam ederek artarsa yeniden değerlendirme ve diğer tedavi seçeneklerinin konuşulmasını önermektedir.

İlaçla Tedavi

Bazı kişilerde rahmin kasılmasını ve gebelik dokusunun atılmasını sağlamak amacıyla ilaç tedavisi kullanılabilir.

Misoprostol bu amaçla kullanılan ilaçlardan biridir. Bazı uluslararası protokollerde belirli hastalarda mifepriston ile birlikte kullanılabilmektedir.

Ancak ilaç seçimi, uygulanma yolu ve doz kişisel klinik değerlendirmeye göre hekim tarafından belirlenmelidir. İlaçların kişinin kendi kendine kullanılması uygun değildir.

İlaç tedavisi sırasında kanama ve kramp beklenebilir. Tedaviden sonra gebelik dokusunun tamamen atılıp atılmadığının değerlendirilmesi için kontrol gerekebilir.

Cerrahi Tedavi

Cerrahi yöntemlerde rahim içerisindeki gebelik dokusu vakum aspirasyonu veya uygun cerrahi yöntemlerle uzaklaştırılır.

Cerrahi yaklaşım özellikle yoğun kanama, dolaşım bozukluğu veya enfeksiyon bulgularının bulunduğu durumlarda gerekli olabilir. Bazı kişiler ise sürecin daha hızlı tamamlanmasını istemeleri nedeniyle hekimleriyle görüşerek cerrahi seçeneği tercih edebilir.

ACOG, ciddi kanama, hemodinamik instabilite veya enfeksiyon bulguları bulunan erken gebelik kayıplarında acil cerrahi boşaltmanın gerekli olabileceğini belirtmektedir.

Bekleme, İlaç ve Cerrahi Tedavi Arasında Nasıl Karar Verilir?

Tek bir yöntem bütün hastalar için en uygun seçenek değildir.

Kararda gebelik haftası, kanama miktarı, enfeksiyon bulguları, anemi, kişinin tıbbi geçmişi ve tercihleri dikkate alınabilir.

Her yöntemin olası yararları, riskleri ve takip gereksinimleri hekimle birlikte değerlendirilmelidir.

Boş Gebelik Sonrasında Kanama Ne Kadar Sürer?

Kanama süresi kullanılan yönteme ve kişisel özelliklere göre değişebilir.

Gebelik dokusunun atıldığı dönemde kanama normal adet kanamasından daha fazla olabilir. Ardından miktarın giderek azalması beklenir.

RCOG erken gebelik kaybı sonrasında vajinal kanamanın çoğunlukla yaklaşık 1-2 hafta devam edebileceğini belirtmektedir. Bununla birlikte sürenin kişiden kişiye değişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Kanamanın giderek artması, kişinin kendisini belirgin şekilde kötü hissetmesi veya enfeksiyon belirtilerinin ortaya çıkması durumunda tıbbi değerlendirme gerekir.

Hangi Belirtilerde Acil Sağlık Kuruluşuna Başvurulmalıdır?

Boş gebelik veya diğer erken gebelik kayıplarında bazı belirtiler daha hızlı değerlendirme gerektirir.

Özellikle:

• Çok yoğun vajinal kanama
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Belirgin baş dönmesi ve halsizlik
• Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı
• Tek taraflı şiddetli kasık ağrısı
• Ateş
• Kötü kokulu vajinal akıntı
• Omuz bölgesine vuran ağrı

gibi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

ACOG, erken gebelik kaybının ilaç veya bekleme yöntemiyle yönetimi sırasında saatte iki büyük pedi iki saat üst üste tamamen dolduracak düzeyde kanamayı tıbbi değerlendirme gerektiren aşırı kanamaya örnek olarak vermektedir.

Kişinin genel durumunda hızlı bozulma olması durumunda kanama miktarı bu seviyeye ulaşmamış olsa bile acil değerlendirme gerekebilir.

Boş Gebelik Sonrası Beta hCG Ne Zaman Düşer?

Gebelik sonlandıktan sonra beta hCG seviyesi hemen sıfırlanmayabilir.

Gebeliğe ait dokular ortadan kalktıkça hormon seviyesi kademeli olarak düşer. Başlangıçtaki beta hCG düzeyi, gebelik haftası ve rahim içerisinde gebelik dokusunun kalıp kalmaması bu sürenin uzunluğunu etkileyebilir.

Bu nedenle gebelik testi düşükten kısa süre sonra hâlâ pozitif olabilir.

Bazı durumlarda hekimin amacı beta hCG’nin belirli aralıklarla düşüşünü izlemek olabilir. Özellikle gebeliğin rahim içerisindeki yerinin daha önce kesin olarak gösterilemediği durumlarda seri beta hCG takibi daha fazla önem taşıyabilir.

Takibin ne kadar süreceği kişisel değerlendirmeye göre belirlenir.

Boş Gebelik Sonrası Adet Ne Zaman Başlar?

Gebelik kaybından sonra adet döngüsünün yeniden başlaması için hormon seviyelerinin gebelik öncesindeki düzeylerine yaklaşması gerekir.

Adetleri daha önce düzenli olan kişilerde ilk adet çoğunlukla yaklaşık 4-6 hafta içerisinde görülebilir. Bazı kişilerde bu süre daha uzun olabilir ve döngünün yeniden düzenli hale gelmesi birkaç ay sürebilir. RCOG, düzenli adet gören kişilerde bir sonraki adetin genellikle 4-6 hafta içerisinde başladığını belirtmektedir.

Yumurtlama ise ilk adet kanamasından önce gerçekleşir. Dolayısıyla adet henüz başlamadan yeniden gebe kalmak biyolojik olarak mümkündür.

Boş Gebelik Sonrası Ne Zaman Yeniden Hamile Kalınabilir?

Geçmişte erken gebelik kaybından sonra birkaç ay beklenmesi gerektiğine yönelik öneriler sık kullanılmıştır. Günümüzdeki kanıtlar ise komplikasyonsuz bir erken gebelik kaybının ardından herkesin belirli sayıda ay beklemesi gerektiğini desteklememektedir.

ACOG, erken gebelik kaybından sonra yeni bir gebeliği geciktirmenin sonraki düşük veya gebelik komplikasyonlarını azalttığını gösteren kaliteli veri bulunmadığını belirtmektedir.

NICHD destekli prospektif bir araştırmada da gebelik kaybından sonraki ilk üç ay içerisinde yeniden gebe kalmayı deneyen çiftlerde olumsuz gebelik sonuçlarında artış saptanmamıştır. Araştırmacılar fizyolojik açıdan üç ay veya daha uzun süre beklemeyi destekleyen bir kanıt bulamadıklarını bildirmiştir.

Bununla birlikte yeniden gebelik planlama zamanı yalnızca biyolojik açıdan değerlendirilmemelidir.

Kanamanın sona ermesi, enfeksiyon bulunmaması, varsa tedavinin tamamlanması, kişinin fiziksel olarak toparlanması ve çiftin duygusal açıdan kendisini hazır hissetmesi de önemlidir.

Bazı tıbbi durumlarda hekim daha uzun bekleme süresi önerebilir. Bu nedenle kişisel gebelik planı mevcut tıbbi durum dikkate alınarak oluşturulmalıdır.

İlk Adeti Beklemeden Hamile Kalmak Zararlı mı?

Komplikasyonsuz erken gebelik kaybı sonrasında ilk adetten önce gebe kalmanın otomatik olarak yeni bir düşük riskini artırdığına ilişkin güçlü kanıt bulunmamaktadır.

Yumurtlama erken gebelik kaybından yaklaşık iki hafta sonra dahi gerçekleşebilir. Bu nedenle ilk adet görülmeden yeni gebelik oluşabilir. ACOG da erken gebelik kaybından yaklaşık iki hafta sonra yeniden gebelik oluşmasının mümkün olduğunu belirtmektedir.

Bununla birlikte bazı hekimler bir adet döngüsünün beklenmesini yeni gebeliğin tarihini daha kolay belirleyebilmek amacıyla önerebilir.

Bu yaklaşım mutlaka tıbbi bir zorunluluk anlamına gelmez. Kişisel durum ve önceki gebelik kaybının nasıl yönetildiği dikkate alınmalıdır.

Boş Gebelik Sonrası Yeniden Gebelik Öncesi Neler Değerlendirilebilir?

Tek bir boş gebelikten sonra çoğu kişide özel ve kapsamlı tetkik yapılması gerekmeyebilir.

Bunun yerine genel gebelik öncesi sağlık değerlendirmesi yapılabilir.

Bu değerlendirmede kişinin:

• Kronik hastalıkları
• Düzenli kullandığı ilaçlar
• Tiroid veya diyabet gibi bilinen hastalıkları
• Önceki gebelikleri
• Gebelik kaybı öyküsü
• Yaşı
• Sigara ve alkol kullanımı
• Beslenme durumu
• Gebelik öncesi folik asit gereksinimi

gibi faktörler ele alınabilir.

Gebelik planlayan kişilerde folik asit kullanımı genel prekonsepsiyon bakımının bir parçasıdır. Ancak kişinin kullandığı ilaçlar veya bazı hastalıkları nedeniyle gereksinim değişebileceğinden uygun doz hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Boş Gebelik Tekrarlar mı?

Boş gebeliğin tekrar etmesi mümkündür ancak tek bir boş gebelik yaşanması sonraki gebeliğin de aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmez.

Erken gebelik kayıplarının önemli bir bölümü tek seferlik olaylardır. ACOG, ilk trimester gebelik kayıplarının çoğunun tekrarlayan bir durum olmadığını ve erken gebelik kaybı yaşayan birçok kişinin sonraki gebeliklerinde başarılı sonuçlar elde ettiğini belirtmektedir.

Tekrarlama riskinin değerlendirilmesinde yaş, önceki gebelik kayıplarının sayısı, genetik faktörler ve kişinin sağlık durumu gibi birçok değişken dikkate alınır.

Bu nedenle yalnızca geçmişte bir boş gebelik yaşanmasına dayanarak sonraki gebelik için bireysel bir olasılık vermek doğru değildir.

İkinci Kez Boş Gebelik Yaşanırsa Araştırma Yapılır mı?

Birden fazla gebelik kaybının bulunması durumunda daha kapsamlı değerlendirme gündeme gelebilir.

ACOG, iki veya daha fazla gebelik kaybı sonrasında olası nedenleri araştırmaya yönelik testlerin değerlendirilebileceğini belirtmektedir.

Tekrarlayan kayıplarda değerlendirme kişinin öyküsüne göre değişebilir ve şu alanları kapsayabilir:

• Rahim yapısının değerlendirilmesi
• Genetik incelemeler
• Tiroid fonksiyonları
• Bazı hormonal veya metabolik durumlar
• Antifosfolipid sendromu gibi belirli pıhtılaşma ve bağışıklık sistemi sorunları

Her testin bütün hastalarda yapılması gerekli değildir. Test planının kişiselleştirilmesi gereksiz tetkiklerden kaçınmak açısından önemlidir.

Boş Gebelik Sonrası Patoloji Yapılması Gerekir mi?

Cerrahi işlem uygulanması durumunda çıkarılan dokular bazı merkezlerde patolojik değerlendirmeye gönderilebilir.

Patolojinin amacı gebeliğe ait dokunun varlığının doğrulanması ve gerektiğinde farklı durumların dışlanması olabilir.

Ancak patoloji incelemesi kromozom analiziyle aynı şey değildir.

Genetik inceleme yapılabilmesi için gebelik materyalinin uygun yöntemle örneklenmesi ve genetik laboratuvarına gönderilmesi gerekir.

Tek bir erken gebelik kaybında genetik incelemenin gerekli olup olmadığı kişisel öyküye göre değerlendirilir. Tekrarlayan kayıplarda veya özel klinik durumlarda genetik testlerin önemi artabilir.

Boş Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik Mümkün mü?

Evet. Bir boş gebelik yaşanması gelecekte sağlıklı bir gebelik gelişmesini engellemez.

Özellikle tek bir erken gebelik kaybı yaşayan kişilerde sonraki gebeliklerin seyri çoğunlukla olumlu olabilir. Bununla birlikte yaş ve diğer bireysel risk faktörleri her gebeliğin sonucunu etkileyebilir.

Yeni gebelik oluştuğunda önceki kayıp nedeniyle daha erken ultrason takibi planlanması bazı kişiler açısından hem tıbbi değerlendirmeye hem de kaygının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Ultrasonun çok erken yapılmasının yeni bir belirsizlik oluşturabileceği de unutulmamalıdır. Kontrol zamanlaması gebelik haftasına ve kişinin öyküsüne göre belirlenmelidir.

Boş Gebelik Sonrası Duygusal Süreç

Boş gebelik tıbbi olarak erken gebelik kaybı olarak tanımlansa da çiftler açısından yaşanan deneyim yalnızca fiziksel bir süreç değildir.

Gebeliğin planlanmış olması, uzun süre gebelik beklenmesi veya tüp bebek tedavisi sonrasında oluşması kaybın duygusal etkisini artırabilir.

Bazı kişiler kısa süre içerisinde günlük hayatına dönerken bazı kişilerde üzüntü, kaygı veya sonraki gebelik konusunda yoğun endişe daha uzun sürebilir.

Bu konuda tek bir “normal” tepki biçimi yoktur.

Duygusal sıkıntının günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi veya uzun süre devam etmesi durumunda profesyonel psikolojik destek değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Boş gebelik nedir?

Boş gebelik veya anembriyonik gebelik, rahim içerisinde gebelik kesesi gelişmesine rağmen embriyonun ultrasonla görülebilecek şekilde gelişmediği erken gebelik kaybıdır. Kesin tanı için ultrason bulguları ve gerektiğinde kontrol incelemesi değerlendirilir.

Boş gebelikte gebelik testi pozitif çıkar mı?

Evet. Gebeliğe ait dokular beta hCG üretmeye devam edebildiği için idrar veya kan gebelik testi pozitif olabilir. Pozitif test tek başına embriyonun sağlıklı geliştiğini göstermez.

Boş gebelikte beta hCG yükselir mi?

Yükselebilir. Beta hCG bir süre artmaya devam edebilir veya beklenenden farklı bir seyir gösterebilir. Tek bir beta hCG değeri boş gebelik tanısı koymak için yeterli değildir.

Gebelik kesesi var ama embriyo yoksa kesin boş gebelik midir?

Hayır. Özellikle çok erken haftalarda embriyonun henüz görülememesi mümkündür. Gebelik kesesinin ölçüsü, ultrason yöntemi ve önceki incelemeler dikkate alınmalı; gerekli durumlarda en az 7 gün sonra kontrol ultrasonu yapılmalıdır.

Boş gebelik kaçıncı haftada belli olur?

Herkes için geçerli kesin bir hafta yoktur. Yumurtlama tarihindeki farklılıklar nedeniyle son adet tarihine göre hesaplanan gebelik haftası yanıltıcı olabilir. Tanıda gebelik haftasından çok ultrason ölçümleri ve takip bulguları önemlidir.

Boş gebelikte kalp atışı olur mu?

Gerçek bir anembriyonik gebelikte gelişmiş bir embriyo bulunmadığı için embriyoya ait kalp aktivitesi görülmez. Embriyo görülüyor ancak kalp aktivitesi saptanmıyorsa durum farklı bir erken gebelik kaybı kategorisinde değerlendirilir.

Boş gebelik neden olur?

En sık düşünülen nedenlerden biri embriyonun sağlıklı gelişmesini engelleyen rastlantısal kromozomal bozukluklardır. Bununla birlikte her boş gebeliğin nedeni kesin olarak belirlenemeyebilir.

Boş gebelik tekrarlar mı?

Tekrarlayabilir ancak tek bir boş gebelik sonraki gebeliğin de aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmez. Tekrarlayan gebelik kayıplarında ek değerlendirmeler gündeme gelebilir.

Boş gebelik sonrası ne zaman adet olunur?

Düzenli adet gören kişilerde adet çoğunlukla yaklaşık 4-6 hafta içerisinde yeniden başlayabilir. Bununla birlikte kişisel farklılıklar nedeniyle süre daha uzun olabilir.

Boş gebelik sonrası ne zaman yeniden hamile kalınabilir?

Komplikasyonsuz erken gebelik kaybından sonra herkesin üç veya altı ay beklemesini gerektiren güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Fiziksel iyileşme, kanamanın sona ermesi, tıbbi durum ve çiftin kendisini hazır hissetmesi dikkate alınmalıdır.

Boş gebelik tüp bebek tedavisinde de görülebilir mi?

Evet. Embriyo transferi sonrasında gebelik oluşsa bile erken embriyonik gelişim durabilir ve boş gebelik ortaya çıkabilir. Tanı ultrason takipleriyle konulur.

Boş gebelik dış gebelik midir?

Hayır. Boş gebelik rahim içerisinde oluşan ancak embriyonun gelişmediği gebeliktir. Dış gebelikte ise gebelik rahim boşluğunun dışında yerleşmiştir. Özellikle rahim içi gebelik kesin olarak gösterilemediğinde dış gebelik olasılığı değerlendirilmelidir.

Sonuç

Boş gebelik, gebelik kesesinin gelişmesine rağmen embriyonun ultrasonla görülebilecek şekilde gelişmediği erken gebelik kayıplarından biridir. Gebelik testi pozitif olabilir, beta hCG artmaya devam edebilir ve normal gebelik belirtileri bir süre sürebilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere veya tek bir kan testine bakılarak tanı konulamaz.

Tanının güvenilir biçimde konulmasında transvajinal ultrason temel yöntemdir. Özellikle gebeliğin çok erken döneminde yapılan bir ultrasonda embriyonun görülmemesi tek başına boş gebelik anlamına gelmez. Uluslararası kılavuzlar, sınırdaki ultrason bulgularında ikinci uzman değerlendirmesi veya uygun süre sonrasında kontrol ultrasonu yapılmasını önermektedir.

Tanı kesinleştikten sonra bekleme, ilaçla yönetim veya cerrahi yöntem seçenekleri kişinin klinik durumuna göre değerlendirilebilir. Yoğun kanama veya enfeksiyon gibi durumlarda daha hızlı müdahale gerekebilir.

Komplikasyonsuz bir erken gebelik kaybından sonra yeniden gebe kalmak için herkesin aylarca beklemesi gerektiğini gösteren güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Gebelik planlamasının zamanı kişinin fiziksel iyileşmesi, tıbbi durumu ve duygusal hazırlığı birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Tek bir boş gebelik gelecekte sağlıklı gebelik oluşamayacağı anlamına gelmez. Tekrarlayan gebelik kayıplarında ise altta yatan nedenlerin araştırılması amacıyla daha ayrıntılı değerlendirme yapılabilir.

Bilimsel Kaynaklar

1. Ectopic Pregnancy and Miscarriage: Diagnosis of Viable Intrauterine Pregnancy and of Tubal Ectopic Pregnancy – National Institute for Health and Care Excellence (NICE)

NICE – Tanı kılavuzuna erişin

2. Early Pregnancy Loss – American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), Practice Bulletin No. 200

ACOG – Early Pregnancy Loss kılavuzuna erişin

3. Defining Safe Criteria to Diagnose Miscarriage: Prospective Observational Multicentre Study – BMJ / PubMed

PubMed – Araştırmaya erişin

4. Comparative Cytogenetics of Anembryonic Pregnancies and Missed Abortions in Human – PubMed

PubMed – Araştırmaya erişin

5. Trying to Conceive After an Early Pregnancy Loss: An Assessment on How Long Couples Should Wait – Obstetrics & Gynecology / PubMed

PubMed – Araştırmaya erişin

Op. Dr. Necip Öztürk

Dr. Necip Öztürk (Kadın Hastalıkları ve Doğum / Tüp Bebek) – 1967 Besni doğumludur. GATA’dan 1991’de mezun olmuş, 1994-1998’de GATA Haydarpaşa’da uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. TSK’da çeşitli birimlerde hekimlik ve yöneticilik yapmış; 2000-2004’te Van Askeri Hastanesi’nde görev almış, GATA’da ÜYTE (tüp bebek) eğitimi almıştır. Temmuz 2009’da Jandarma Tabip Yarbay rütbesiyle emekli olmuş; 17.08.2009’dan bu yana Mersin Tüp Bebek Merkezi’nde görev yapmakta ve merkezin direktörlüğünü yürütmektedir.