Tüp Bebek Öncesi Yumurta Kalitesi Nasıl Anlaşılır? Nasıl Artırılır?

Bizi Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin! (Yeni sekmede açılır)↗

Tüp Bebek Tedavisi Öncesi Yumurta Kalitesi Nasıl Anlaşılır? Yumurta Kalitesi Nasıl Artar?

Tüp bebek tedavisi planlayan kadınların en çok merak ettiği konulardan biri yumurta kalitesidir. Çünkü yumurtanın olgunlaşması, spermle döllenmesi ve sağlıklı bir embriyonun gelişimine katkıda bulunması, tedavi sürecinin önemli aşamalarını oluşturur. Bu nedenle tedavi öncesinde yumurtaların durumunun değerlendirilmesi, kişiye uygun bir tedavi planı oluşturulmasına yardımcı olur.

Ancak yumurta kalitesi yalnızca bir kan testiyle belirlenebilen bir özellik değildir. AMH değeri, FSH hormonu ve ultrasonla yapılan yumurtalık rezervi değerlendirmesi, yumurta sayısı ve tedaviye verilebilecek yanıt hakkında bilgi sağlar. Yumurtanın genetik ve gelişimsel yeterliliğini ise bu testlerle doğrudan ölçmek mümkün değildir.

Peki, tüp bebek öncesinde yumurta kalitesi nasıl anlaşılır? Hangi testler yapılır ve yumurta kalitesini artırmak için neler yapılabilir?

Yumurta Kalitesi Nedir?

Yumurta kalitesi, tıbbi adıyla oosit kalitesi, bir yumurta hücresinin döllenme ve embriyonun gelişimini destekleme kapasitesiyle ilişkili özelliklerin bütünüdür.

Sağlıklı bir yumurta hücresinin yalnızca olgunlaşmış olması yeterli değildir. Hücrenin kromozom yapısı, hücresel mekanizmaları, enerji üretimi ve döllenme sonrasında embriyonik gelişimi destekleyebilmesi de önem taşır.

Özellikle kromozomların doğru sayıda ve yapıda olması, embriyonun gelişimi açısından belirleyici faktörlerden biridir. Kromozom sayısındaki anormallikler döllenme sonrasında embriyo gelişiminin durmasına, implantasyon başarısızlığına veya gebelik kaybına katkıda bulunabilir.

Yumurta kalitesi değerlendirilirken üç kavramın birbirinden ayrılması gerekir:

• Yumurta sayısı: Yumurtalıklarda bulunan ve gelişme potansiyeli taşıyan yumurta havuzuyla ilişkilidir.
• Yumurta olgunluğu: Yumurtanın döllenmeye uygun gelişim aşamasına ulaşmasını ifade eder.
• Yumurta kalitesi: Yumurtanın döllenme ve sağlıklı embriyo gelişimini destekleyebilme kapasitesiyle ilgilidir.

Bu özellikler birbiriyle ilişkili olsa da aynı anlama gelmez. Örneğin yumurtalık rezervi düşük olan bir kadında kaliteli yumurtalar bulunabilir. Benzer şekilde yumurta rezervinin yüksek olması, bütün yumurtaların kaliteli olduğu anlamına gelmez.

Tüp Bebek Öncesi Yumurta Kalitesi Nasıl Anlaşılır?

Yumurta kalitesini doğrudan ve kesin biçimde gösteren, tedavi öncesinde uygulanabilen tek bir test bulunmamaktadır. Bunun yerine yaş, hormon değerleri, ultrason bulguları ve varsa önceki tüp bebek tedavilerinin sonuçları birlikte değerlendirilir.

Bu değerlendirme, yumurta sayısı ve yumurtalıkların ilaçlarla uyarılmasına verebileceği yanıt hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.

1. AMH Testi (Anti-Müllerian Hormon)

AMH testi, yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinde kullanılan kan testlerinden biridir. Yumurtalıklardaki küçük gelişim aşamasındaki foliküller tarafından üretilen AMH hormonu, yumurta havuzunun miktarı hakkında dolaylı bilgi verir.

AMH testinin önemli özellikleri şunlardır:

• Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
• Tüp bebek tedavisinde yumurtalıkların uyarılmasına verilebilecek yanıtın tahmininde kullanılır.
• Geliştirilebilecek folikül ve elde edilebilecek yumurta sayısı hakkında öngörü sağlayabilir.
• Genellikle adet döngüsünün farklı günlerinde ölçülebilir.

Ancak AMH değeri yumurta kalitesini doğrudan göstermez. Yüksek AMH değerine sahip olmak bütün yumurtaların kaliteli olduğunu, düşük AMH değeri ise gebelik elde edilemeyeceğini göstermez.

AMH sonucu mutlaka kadının yaşı, ultrason bulguları ve klinik öyküsüyle birlikte yorumlanmalıdır.

2. FSH Testi (Folikül Uyarıcı Hormon)

FSH, beyindeki hipofiz bezinden salgılanan ve yumurtalıklardaki foliküllerin gelişimini destekleyen bir hormondur.

Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinde FSH ölçümü genellikle adet döngüsünün ikinci veya üçüncü gününde yapılır. Yüksek FSH değerleri bazı kadınlarda azalmış yumurtalık rezerviyle ilişkili olabilir.

Bununla birlikte FSH düzeyi adet döngüleri arasında değişiklik gösterebilir. Bu nedenle tek bir ölçümle yumurta kalitesi hakkında kesin bir değerlendirme yapılması doğru değildir.

FSH testi gerektiğinde estradiol (E2) ölçümüyle birlikte değerlendirilir. Estradiol, yumurtalıkların hormon üretimi hakkında ek bilgi sağlayarak FSH sonucunun yorumlanmasına yardımcı olabilir.

3. Antral Folikül Sayımı (AFC)

Antral folikül sayımı, transvajinal ultrason aracılığıyla yumurtalıklardaki küçük foliküllerin sayılmasına dayanan bir değerlendirmedir.

Antral foliküller, içerisinde gelişmekte olan yumurta hücresi bulunan küçük sıvı kesecikleridir. Genellikle adet döngüsünün erken döneminde değerlendirilir.

Bu inceleme sırasında:

• Her iki yumurtalıktaki antral foliküller sayılır.
• Yumurtalıkların hacmi ve genel görünümü incelenir.
• Yumurtalık rezervi hakkında bilgi edinilir.
• Tüp bebek tedavisinde yumurtalıkların uyarılmasına verilebilecek yanıt tahmin edilmeye çalışılır.

Antral folikül sayısı, AMH testiyle birlikte yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinde kullanılan önemli göstergelerden biridir.

Ancak ultrasonla görülen folikül sayısı, içlerindeki yumurtaların genetik kalitesini veya döllenme potansiyelini doğrudan göstermez.

4. Kadının Yaşı

Yumurta kalitesini değerlendirmede en önemli faktörlerden biri kadının yaşıdır.

Kadınlarda yumurta hücreleri doğumdan önce oluşur ve yaşam boyunca sayıları azalır. Yaş ilerledikçe hem yumurta sayısında hem de kromozomal açıdan normal yumurta elde edilme olasılığında değişiklikler meydana gelir.

Özellikle 35 yaş sonrasında yumurta hücrelerinde kromozom sayısı anormalliklerinin görülme olasılığı artmaya başlar. Bu değişim 40 yaş ve sonrasında daha belirgin hâle gelebilir.

Yaşa bağlı değişimler şu sonuçlarla ilişkili olabilir:

• Döllenme potansiyelinde azalma
• Embriyo gelişiminde duraklama
• Kromozomal açıdan anormal embriyo olasılığında artış
• Gebelik kaybı riskinde yükselme
• Canlı doğum olasılığında azalma

Bununla birlikte yaş tek başına bireysel bir sonuç tahmini yapmak için yeterli değildir. Aynı yaş grubundaki kadınların yumurtalık rezervleri ve tedavi yanıtları farklılık gösterebilir.

5. Önceki Tüp Bebek Tedavilerinin Sonuçları

Daha önce tüp bebek tedavisi uygulanmışsa elde edilen sonuçlar, yumurta ve embriyo gelişiminin değerlendirilmesinde önemli bilgiler sağlayabilir.

Örneğin yumurtalıkların uyarılması sonucunda elde edilen yumurta sayısı, olgun yumurta oranı, döllenme oranı ve embriyo gelişimi birlikte incelenebilir.

Önceki tedavilerde elde edilen bulgular, sonraki tedavinin planlanmasında dikkate alınabilir. Ancak tek bir tedavi döngüsünün sonucu, yumurta kalitesini her zaman kesin biçimde yansıtmaz.

Yumurta Kalitesini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Yumurta kalitesi üzerinde yaşın yanı sıra genetik özellikler, bazı sağlık sorunları ve çevresel faktörler de etkili olabilir.

Yaş ve biyolojik değişimler

Yaş ilerledikçe yumurta hücrelerinde hücresel ve kromozomal değişimler meydana gelebilir. Bu süreç doğal üreme yaşlanmasının bir parçasıdır.

Genetik faktörler

Bazı genetik özellikler ve kromozomal durumlar yumurtalık fonksiyonlarını etkileyebilir. Özellikle erken yumurtalık yetmezliği açısından ailesel öykü ve bazı genetik durumlar önem taşıyabilir.

Sigara kullanımı

Sigara kullanımı kadın üreme sağlığı üzerinde olumsuz etkilerle ilişkilidir. Yumurtalık fonksiyonları, üreme kapasitesi ve gebelik sonuçları üzerinde zararlı etkiler oluşturabilir.

Endometriozis

Endometriozis, rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim dışında bulunmasıyla karakterize bir hastalıktır. Özellikle yumurtalıkları etkileyen endometriomalar ve bunların tedavisi yumurtalık rezervi açısından önem taşıyabilir.

Yumurtalık cerrahileri

Yumurtalık kistleri veya diğer nedenlerle gerçekleştirilen bazı cerrahi işlemler, özellikle yumurtalık dokusunun etkilenmesi durumunda rezerv üzerinde değişikliklere yol açabilir.

Metabolik ve hormonal sorunlar

Polikistik over sendromu (PCOS), tiroit hastalıkları ve bazı metabolik bozukluklar üreme fonksiyonlarını etkileyebilir. Bu hastalıkların varlığı, yumurta kalitesinin mutlaka düşük olduğu anlamına gelmez; ancak tedavi planlamasında dikkate alınmaları gerekir.

Yumurta Kalitesi Nasıl Artırılır?

Yumurta kalitesini kısa sürede kesin olarak artırdığı kanıtlanmış bir ilaç, besin veya takviye bulunmamaktadır. Bunun temel nedeni yumurta hücrelerinin biyolojik gelişim sürecinin yaş ve genetik özelliklerle yakından ilişkili olmasıdır.

Bununla birlikte genel sağlığı destekleyen yaşam alışkanlıkları, üreme sağlığı açısından olumlu bir yaklaşım oluşturabilir. Özellikle tüp bebek tedavisi öncesinde mevcut risk faktörlerinin belirlenmesi ve düzenlenmesi önemlidir.

1. Dengeli ve Yeterli Beslenme

Beslenme düzeni, genel metabolik sağlık ve üreme fonksiyonları açısından önemlidir.

Sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller, balık, zeytinyağı ve uygun miktarda protein içeren dengeli bir beslenme düzeni tercih edilebilir.

Akdeniz tipi beslenme, sebze ve meyve tüketimi ile doymamış yağ kaynaklarına ağırlık vermesi nedeniyle genel sağlık açısından değerlendirilen beslenme modellerinden biridir.

Ancak belirli bir besinin yumurta kalitesini doğrudan artırdığı veya gebelik şansını kesin olarak yükselttiği söylenemez.

2. Sigara ve Alkol Kullanımından Kaçınmak

Sigara, kadın üreme sağlığını olumsuz etkileyebilen önemli çevresel faktörlerden biridir.

Tüp bebek tedavisi planlayan kadınların sigarayı bırakması önerilir. Pasif sigara maruziyetinin azaltılması da genel sağlık açısından önemlidir.

Alkol tüketimi de gebelik planlayan kadınlarda sınırlandırılmalı, gebelik döneminde ise alkolden kaçınılmalıdır.

3. Sağlıklı Vücut Ağırlığını Korumak

Aşırı düşük veya yüksek vücut ağırlığı hormonal dengeyi ve yumurtlama fonksiyonlarını etkileyebilir.

Özellikle obezite, insülin direnci ve polikistik over sendromu gibi durumlarla birlikte görülebilir. Bu nedenle tedavi öncesinde kişinin vücut ağırlığının ve metabolik sağlığının değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Kilo yönetimi kişiye özel planlanmalıdır. Hızlı kilo kaybı sağlayan diyetler veya aşırı egzersiz programları önerilmez.

4. Düzenli Fiziksel Aktivite

Düzenli ve orta düzeyde fiziksel aktivite, metabolik sağlığın desteklenmesine yardımcı olur.

Yürüyüş, yüzme ve kişinin fiziksel durumuna uygun egzersizler genel sağlık açısından tercih edilebilir.

Ancak yoğun egzersiz ve yetersiz enerji alımı bazı kadınlarda adet döngüsünü ve yumurtlama fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle egzersiz programının kişinin sağlık durumuna uygun olması önemlidir.

5. Uyku Düzenine Dikkat Etmek

Yeterli ve düzenli uyku, hormonal ve metabolik fonksiyonların sağlıklı şekilde sürdürülmesinde rol oynar.

Uyku düzensizliğinin doğrudan yumurta kalitesini düşürdüğünü veya uyku süresini artırmanın yumurta kalitesini yükselttiğini gösteren yeterli klinik kanıt bulunmamaktadır.

Bununla birlikte düzenli uyku alışkanlığı genel sağlık açısından önemlidir.

6. Kronik Hastalıkların Kontrolünü Sağlamak

Tiroit hastalıkları, diyabet, insülin direnci ve diğer kronik sağlık sorunları gebelik planlaması öncesinde değerlendirilmelidir.

Bu hastalıkların uygun şekilde yönetilmesi, gebelik öncesi sağlık durumunun iyileştirilmesine yardımcı olabilir.

Tedavi öncesinde kullanılan ilaçlar da hekim tarafından gözden geçirilmelidir. Herhangi bir ilacın kendiliğinden bırakılması doğru değildir.

7. Takviye Ürünlerini Hekim Değerlendirmesiyle Kullanmak

Koenzim Q10, D vitamini, omega-3 yağ asitleri, folik asit ve çeşitli antioksidanlar yumurta kalitesiyle ilgili araştırmalarda incelenen ürünler arasındadır.

Ancak bu ürünlerin hepsinin yumurta kalitesini artırdığı veya tüp bebek tedavisinde canlı doğum oranlarını yükselttiği gösterilmiş değildir.

Özellikle koenzim Q10 gibi antioksidanların yumurtalık fonksiyonları üzerindeki olası etkileri araştırılmaya devam etmektedir. Mevcut çalışmalar, rutin kullanımın herkes için yararlı olduğunu kesin biçimde ortaya koymamaktadır.

Folik asit ise gebelik öncesinde ve gebeliğin erken döneminde nöral tüp defektlerinin önlenmesi amacıyla önerilir. Bu kullanımın amacı yumurta kalitesini artırmak değildir.

D vitamini veya diğer vitaminlerin kullanımı, kişinin ihtiyaçları ve mevcut eksiklikleri değerlendirilerek planlanmalıdır.

Yumurta Kalitesi ile Yumurtalık Rezervi Arasındaki Fark Nedir?

Yumurta kalitesi ve yumurtalık rezervi sıklıkla birbirinin yerine kullanılan kavramlardır. Ancak tıbbi açıdan farklı özellikleri ifade ederler.

Yumurtalık rezervi, yumurtalıklarda kalan yumurta havuzunun miktarıyla ilişkilidir. Yumurta kalitesi ise bu hücrelerin döllenme ve embriyo gelişimini destekleme kapasitesiyle ilgilidir.

Bu nedenle AMH veya ultrason sonucuna bakılarak yumurta kalitesinin kesin olarak iyi ya da kötü olduğu söylenemez.

Tüp Bebek Tedavisinde Yumurta Kalitesi Neden Önemlidir?

Tüp bebek tedavisinde yumurtalar, kontrollü yumurtalık uyarımı sonrasında toplanır ve laboratuvar ortamında sperm hücreleriyle döllenmeleri sağlanır.

Elde edilen embriyolar, gelişim aşamalarına göre takip edilir. Bu süreçte yumurtanın olgunluğu ve gelişimsel yeterliliği önemli rol oynar.

Tedavinin temel aşamaları şu şekildedir:

1. Yumurtalıkların değerlendirilmesi: AMH, FSH ve ultrason bulguları incelenir.
2. Yumurtalıkların uyarılması: Kişiye uygun ilaçlarla birden fazla folikülün gelişmesi hedeflenir.
3. Yumurta toplama işlemi: Uygun gelişim gösteren foliküllerden yumurtalar elde edilir.
4. Yumurta değerlendirmesi: Toplanan yumurtaların olgunluk durumları laboratuvarda incelenir.
5. Döllenme: Uygun yumurtalar spermle döllenir.
6. Embriyo gelişiminin izlenmesi: Döllenme sonrasında embriyoların gelişimi takip edilir.

Bu aşamalarda elde edilen veriler, yumurta ve embriyo gelişimi hakkında önemli bilgiler sunar. Ancak laboratuvarda normal görünen bir yumurta veya embriyonun mutlaka gebelikle sonuçlanacağı söylenemez.

Yumurta kalitesi, sperm özellikleri, embriyo gelişimi, rahim iç tabakasının durumu ve diğer klinik faktörler birlikte değerlendirilmelidir.

Yumurta Kalitesini Değerlendirmek İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Gebelik elde edilememesi durumunda değerlendirme zamanı kadının yaşına ve sağlık öyküsüne göre değişir.

Genel olarak:

• 35 yaşın altındaki kadınlarda 12 ay düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması durumunda değerlendirme önerilir.
• 35 yaş ve üzerindeki kadınlarda 6 ay sonunda değerlendirme yapılması uygun görülür.
• 40 yaş üzerindeki kadınlarda daha erken değerlendirme gerekebilir.

Adet düzensizliği, bilinen endometriozis, geçirilmiş yumurtalık ameliyatı, kemoterapi öyküsü veya erken menopoz açısından ailesel risk gibi durumlarda bu sürelerin beklenmesi gerekmeyebilir.

Tüp bebek tedavisi planlayan kişilerde değerlendirme yalnızca kadının yumurta rezerviyle sınırlı değildir. Sperm analizi, rahim ve tüplerin durumu, hormonal özellikler ve çiftin genel sağlık öyküsü de dikkate alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Yumurta kalitesi hangi testle anlaşılır?

Yumurta kalitesini doğrudan ve kesin olarak ölçen tek bir test bulunmamaktadır. AMH, FSH ve antral folikül sayımı yumurtalık rezervi hakkında bilgi verir. Kadının yaşı ve varsa önceki tüp bebek tedavilerinin sonuçları da değerlendirmeye dahil edilir.

AMH değeri yumurta kalitesini gösterir mi?

Hayır. AMH testi yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinde kullanılır. Yumurtaların kromozomal yapısını veya döllenme kapasitesini doğrudan göstermez. Yüksek veya düşük AMH değerleri tek başına gebelik olasılığını belirlemez.

Yumurta kalitesi kaç yaşında düşmeye başlar?

Yumurta kalitesindeki yaşa bağlı değişimler kişiden kişiye farklılık göstermekle birlikte zaman içerisinde ilerler. Özellikle 35 yaş sonrasında kromozomal anormallik olasılığı artarken 40 yaş ve sonrasında bu değişim daha belirgin hâle gelebilir.

Yumurta kalitesi beslenmeyle artırılabilir mi?

Dengeli beslenme, genel sağlık ve metabolik fonksiyonların desteklenmesine yardımcı olur. Ancak herhangi bir besinin yumurta hücrelerinin kromozomal kalitesini kesin olarak artırdığı bilimsel açıdan gösterilmemiştir.

Yumurta kalitesi için hangi vitaminler kullanılmalıdır?

Folik asit, D vitamini, koenzim Q10 ve bazı antioksidanlar üreme sağlığı araştırmalarında incelenmektedir. Ancak bu ürünlerin yumurta kalitesini artırdığına ilişkin kanıtlar aynı düzeyde değildir. Takviye kullanımı kişinin ihtiyaçlarına ve hekim değerlendirmesine göre planlanmalıdır.

Düşük AMH değeri yumurta kalitesinin kötü olduğunu mu gösterir?

Hayır. Düşük AMH değeri yumurtalık rezervinin azalmış olabileceğini düşündürür. Ancak yumurtaların genetik kalitesi hakkında doğrudan bilgi vermez. Düşük AMH değerine sahip kadınlarda da gebelik elde edilebilir.

Yumurta kalitesi düşükse tüp bebek yapılabilir mi?

Yumurta kalitesinin düşük olabileceği düşünülen durumlarda tüp bebek tedavisi yine değerlendirilebilir. Tedavi planı kadının yaşı, yumurtalık rezervi, genel sağlık durumu ve önceki tedavi sonuçlarına göre oluşturulur. Sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.

Yumurta kalitesi kaç ayda artırılabilir?

Yumurta kalitesinin belirli bir sürede artırılabileceğini gösteren bilimsel olarak kabul edilmiş bir süre bulunmamaktadır. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları genel üreme sağlığını destekleyebilir ancak yumurta kalitesinde kesin ve ölçülebilir bir iyileşme sağlayacağı garanti edilemez.

Yumurta sayısı fazla olan kadınlarda yumurta kalitesi de iyi midir?

Hayır. Yumurta sayısı ile yumurta kalitesi farklı özelliklerdir. Yüksek yumurtalık rezervi, yumurtaların kromozomal açıdan normal olduğunu göstermez. Kalite değerlendirmesinde özellikle yaş ve embriyo gelişimine ilişkin bulgular önem taşır.

Tüp bebekte yumurta kalitesi embriyo gelişimini etkiler mi?

Evet. Yumurta hücresinin olgunluğu ve gelişimsel yeterliliği döllenme ve embriyo gelişiminde önemli rol oynar. Bununla birlikte sperm özellikleri, laboratuvar koşulları ve diğer biyolojik faktörler de embriyo gelişimini etkiler.

Sonuç olarak

Yumurta kalitesi, tüp bebek tedavisinin planlanması ve embriyo gelişiminin değerlendirilmesi açısından önemli bir faktördür. Ancak yumurta kalitesini tek bir hormon testiyle belirlemek mümkün değildir. AMH, FSH ve antral folikül sayımı yumurtalık rezervi hakkında bilgi verirken kadının yaşı, genel sağlık durumu ve önceki tedavi sonuçları daha kapsamlı bir değerlendirme yapılmasına yardımcı olur.

Yumurta kalitesini kesin olarak artırdığı kanıtlanmış bir besin, ilaç veya takviye bulunmamaktadır. Sigara kullanımından kaçınmak, dengeli beslenmek, sağlıklı vücut ağırlığını korumak ve mevcut hastalıkları kontrol altında tutmak üreme sağlığını destekleyen önemli yaklaşımlardır.

Tüp bebek tedavisi öncesinde yapılacak değerlendirmelerin kişiye özel planlanması, mevcut bulguların doğru yorumlanması ve gerçekçi tedavi beklentilerinin oluşturulması önemlidir.

Son Güncelleme Tarihi 5 Kasım 2026 – Op. Dr. Necip Öztürk

Op. Dr. Necip Öztürk

Dr. Necip Öztürk (Kadın Hastalıkları ve Doğum / Tüp Bebek) – 1967 Besni doğumludur. GATA’dan 1991’de mezun olmuş, 1994-1998’de GATA Haydarpaşa’da uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. TSK’da çeşitli birimlerde hekimlik ve yöneticilik yapmış; 2000-2004’te Van Askeri Hastanesi’nde görev almış, GATA’da ÜYTE (tüp bebek) eğitimi almıştır. Temmuz 2009’da Jandarma Tabip Yarbay rütbesiyle emekli olmuş; 17.08.2009’dan bu yana Mersin Tüp Bebek Merkezi’nde görev yapmakta ve merkezin direktörlüğünü yürütmektedir.