Op. Dr. Necip Öztürk Tüp Bebek Tedavisi Hakkında Bilgilendiriyor

Bu yazıda, Kadın Hastalıkları ve Doğum alanında çalışan bir uzman hekimin, tüp bebek (IVF) ve üremeye yardımcı tedavilerle ilgili genel bilgilendirme amaçlı açıklamalarına yer verilmiştir. Paylaşılan bilgiler tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz.

1-İnfertilite (Kısırlık) Nedir?

Çiftlerin en az 1 yıllık düzenli ilişkiyle (haftada 2-4 defa) hamile kalınamaması durumudur. 30 yaşına kadar 1 yıl , 30-35 yaş arası 6 ay beklendikten sonra doktora müracaat edilmesi gerekir.

2-Tüp Bebek Tedavisi hangi aşamalardan oluşur?

Öncelikle yumurtanın uyarılması sonra sırayla yumurta toplama (opu),yumurtaya  eşinin sperminin verilmesi (mikroenjeksiyon-ICSI)ve embriyo oluşumu, ardından embriyo transferinin yapılması.

3- Anne Adaylarının korktuğu erken menopozda ne yapılabilir?

Erken menapoz kadınlarımızın %5-10’unda mevcut. Kadınların %10 unda over   rezervi azalmış pozisyondadır. Genetik, çevresel, cerrahi veya kemoterapi nedeniyle oluşmuş olabilir.

Bir anne adayı evlenmemişse veya evlendiniz ama çocuk düşünmüyorsanız  muayene ve AMH tetkiklerinizi yaptırıp durumunuzu tespit ettirebilirsiniz veya yaşınız 35 e yaklaşıyorsa en azından oositlerinizi dondurup yaş faktörünü ekarte etmek için çok önemli bir adım atabilirsiniz.

4-Yapay olarak menopoza (Kemoterapi, Cerrahi) giren pek çok hasta var. Bu durumda ne yapılabilir?

Doktorlar, öncelikle cerrahi ve tıbbi onkologlar… fertiliteyi (doğurganlığı)  koruyarak yardımcı olabilirler ki oluyorlar. Fertilite (doğurganlık) hassasiyeti IVF merkezlerinde başarı için çok çok değerlidir. Eğer hasta böyle bir durumda bir tüp bebek merkezine başvurursa, hasta sonraki hayatında kalıcı hasarların olmasını en aza indirebilir.

Örneğin, kemoterapi veya cerrahi görecek kanser hastası, öncesinde bir tüp bebek merkezinde oosit, sperm veya embriyo dondurarak saklarsa, hastanın operasyon veya kemoterapi sonrasında over rezervinin azalması, bitmesi gibi şok edici durumlarla karşılaşmasını önlemiş olur.

5- Yumurta rezervimiz düşük ve bekarız, evlenince çocuk sahibi olmak istiyoruz ne yapmalıyız?

Oosit-Yumurta dondurmalıyız.

Oosit-Yumurtanızı hangi yaşta dondurursanız o yaşta yumurtalık yaşımızı sabitlemiş ve şansımızı ileriki yaşlara taşımış oluyoruz.

Eğer 20 li 30 lu yaşlar arasında yumurtalarınızı dondurursanız 40 lı yaşlarda da olsanız tüp bebekte gebelik şansınız 20 li 30 lu yaşınızdaki kadar yüksek olacak.

6- PCO (Polikistik Over) Hastalarda durum nedir?

PCO hastalarında genellikle yeterli sayıda yumurta elde edilebilir. Ancak başarı birçok faktöre bağlıdır ve her hasta için değişiklik gösterebilir.

7- Tüp Bebek Tedavisinde zeka geriliği olmayan bebeğe sahip olabilir miyiz?

Evet. PGT (preimplantasyon genetik tanı) yöntemi ile sağlıklı bebek sahibi olunulabilir.

Anne yaşı ilerledikçe down sendromlu bebek sahibi olma ihtimali artar.  Tekrarlayan düşüklerin nedeni genetik hastalıklar olabilir.

Talasemi (Akdeniz anemisi) gibi tekgen hastalıklarında da PGT (preimplantasyon genetik tanı) bazı genetik hastalıkların tespitinde yardımcı olabilir; ancak her durumda gebelik garantisi vermez. Genetik danışmanlık ile değerlendirme önerilir.

8- Tekrarlayan Düşüklerden bahsettiniz, bu durum neden kaynaklanır? Neler yapılabilir?

Tekrarlayan düşüklerin nedeninin mutlaka araştırılması gerekir. Bu durum anneden, babadan kaynaklanabilir veya embriyodan kaynaklanabilir.

• Anneden kaynaklanan problemlerden bir tanesi rahimden kaynaklanan nedenlerdir, bu histereskopi ile düzeltilebilir.
• Hormonal problemler olabilir. Bu tıbbi tedavi ile düzeltilebilir. 
• Embriyoyla ilgiliyse PGT dediğimiz işlemle embriyonun genetik yapısına bakılır, normal olan embriyo anne rahmine yerleştirerek tekrarlayan düşükler önlenebilir.

9- Azospermi (Menide sperm bulunmaması) Durumunda ne yapılır?

Sokakta gördüğümüz 100 erkekten 1-2’sinde , boşaldığında sperm bulunmayabilir.

Bu hastalarda Mikro TESE denilen mikroskop altında erkeğin yumurtalarından sperm alınarak dölleme işlemi yapılır. Artan spermler dondurularak saklanabilir.

Nedene yönelik araştırma yapılır, Genetik, hormon ve diğer tahliller yapılır ve değerlendirilir.

Bu hastaların %10-15’i tıbbi tedavilerden yarar görmektedir.

Ayrıca, kanser nedeniyle kemoterapi görecek kişilerin spermi dondurup saklanarak, kemoterapi sonrası sperm çıkmaması olasılığına karşı çok önemli bir tedbir alınabilir.

10- PRP nedir? Tüp Bebekte nasıl kullanılıyor?

PRP kişinin kendi kanından trombositten zengin olan bölümünün yumurtalığa ve rahim içine verilmesi işlemidir. Kanıtlanmış bir tedavi şekli değildir.

Ancak over rezervi çok düşük ve endometriumu ince hastalarda son çare olarak düşünülebilir.

11- Yumurta rezervini korumak için neler yapılabilir? Beslenme nasıl olmalı?

Öncelikle değiştirilemeyen faktörler var. Mesela genetik değiştirilemez.     Peki neler değiştirilebilir? Stres, alkol ve sigaradan uzak durulabilir çünkü sigara içen bayanlar 5 yıl daha erken menopoza giriyor. Sigara direkt DNA’da kırıklara neden olabiliyor.  

Kilo kontrolünün iyi yapılması, endüstriyel ürünlerden uzak, çeşitli ve dengeli, doğal beslenme önerilir. Kilonun aşırı fazla olması veya hastanın çok zayıf olması başarıyı direkt olarak etkileyebilir. Sporu hayatlarından eksik etmemeleri önerilir.

12- Tüpleri kapalı olan kişiler bebek sahibi olabilir mi?

Tüp bebek tedavisinde tüpler kullanılmaz. Doğal yöntemde sperm tüplerden geçerek yumurtaya ulaşır. Tüp bebek yönteminde bu işlemler laboratuar ortamında yapılır. Her bir yumurtaya bir sperm enjekte edilerek ICSI (mikroenjeksiyon) işlemi gerçekleştirilir. Oluşan embriyo yani bebek anne rahmine bir katater yardımı ile transfer edilir. Dolayısıyla tüpler kullanılmaz ve tüpleri kapalı olan kişiler sadece tüp bebek tedavisi ile hamile kalabilirler.

13- Myomu olanlara Tüp Bebek yapılabilir mi?

En önemli parametre myomun lokalizasyonu yani yeri.

• Eğer myom rahmin dışındaysa etkileme olasılığı çok az,
• Orta tabakadaysa büyüklüğü çok önemli oluyor.
• Ama İç tabakadaysa bebeğin yerleştiği endometriumun altındaysa bebeğin yerleşmesini etkiler hem de yerleştikten sonra düşük ihtimalini arttırır.

O nedenle hasta muayene olduktan sonra önce operasyon mu ,tüp bebek mi buna karar verilebilir. Çok önemli bir nokta da myom operasyonunun rahme zarar vermemesidir. Öncelikle hastanın fertilite yani doğurganlığının korunması gerekir.

Son Güncelleme Tarihi 19 Şubat 2026 – Op. Dr. Necip Öztürk