Rahim Filmi (HSG) Nedir? Nasıl Çekilir, Ağrılı mı ve Ne Zaman Yapılır?

Çocuk sahibi olmayı planlayan çiftlerde gebeliğin oluşmasını etkileyebilecek faktörler değerlendirilirken rahim boşluğunun yapısı ve fallop tüplerinin durumu önemli bir yer tutar. Yumurtalıkta gelişen yumurtanın spermle karşılaşabilmesi için fallop tüplerinin açık ve işlevsel olması gerekir. Rahim içi boşluğunun embriyonun yerleşmesine uygun olup olmadığı da gebelik sürecini etkileyebilir.

Rahim filmi, tıbbi adıyla histerosalpingografi veya kısaca HSG, rahim boşluğunun şeklini ve fallop tüplerinin açık olup olmadığını incelemek amacıyla kullanılan radyolojik bir görüntüleme yöntemidir. İşlem sırasında rahim ağzından kontrast madde verilir ve bu maddenin rahim ile tüpler içerisindeki ilerleyişi floroskopi adı verilen X-ışını yöntemiyle görüntülenir.

HSG çoğunlukla infertilite değerlendirmesinin bir parçası olarak istenir. Bununla birlikte her hastada gerekli olmayabilir. İşlemin gerekip gerekmediği; kişinin yaşı, gebelik öyküsü, geçirilmiş ameliyatları, enfeksiyon geçmişi, ultrason bulguları ve diğer tetkiklerin sonuçları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bu içerik, rahim filmi hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. HSG çekilmesine ilişkin karar, işlemin zamanlaması ve gerekli hazırlıklar kişisel sağlık durumuna göre değişebileceğinden hekim değerlendirmesi önemlidir.

Rahim Filmi Nedir?

Rahim filmi, rahim içi boşluğunu ve fallop tüplerini kontrast madde yardımıyla görünür hâle getiren bir X-ışını incelemesidir. Tıbbi literatürde “histerosalpingografi” olarak adlandırılır. “Histero” rahmi, “salpingo” fallop tüplerini, “grafi” ise görüntülemeyi ifade eder.

Normal şartlarda rahim ve fallop tüpleri standart röntgen görüntülerinde ayrıntılı şekilde seçilemez. HSG sırasında verilen kontrast madde, X-ışınları altında beyaz veya açık renkli görünerek rahim boşluğunun sınırlarının ve tüplerin izlenmesini sağlar.

Kontrast maddenin rahim boşluğunu doldurması, ardından tüplerden ilerleyerek karın boşluğuna yayılması beklenir. Maddenin tüplerden serbestçe geçerek karın boşluğuna dağılması, tüplerin açık olduğunu düşündüren bir bulgudur. Geçişin belirli bir bölgede durması ise tıkanıklık, spazm veya teknik bir durumla ilişkili olabilir.

HSG, fallop tüplerinin açık olup olmadığını değerlendirmede sık kullanılan ilk basamak yöntemlerden biridir. Ayrıca rahim içi boşluğunun boyutu ve şekli hakkında da bilgi verebilir. Ancak her rahim içi problemi kesin olarak göstermez ve gerektiğinde ultrason, sonohisterografi, histeroskopi ya da laparoskopi gibi ek incelemelere ihtiyaç duyulabilir.

Rahim Filmi Neden Çekilir?

Rahim filmi çoğunlukla gebelik elde etmekte güçlük yaşayan kişilerin değerlendirilmesi sırasında kullanılır. Gebeliğin oluşabilmesi için yumurtalıkta gelişen yumurtanın fallop tüpüne geçmesi, burada spermle karşılaşması ve döllenen yumurtanın rahme ulaşması gerekir.

Fallop tüplerinin birinde veya her ikisinde tıkanıklık bulunması, bu sürecin gerçekleşmesini zorlaştırabilir. Tıkanıklığın yeri ve her iki tüpü etkileyip etkilemediği, uygulanabilecek yaklaşımın planlanmasında dikkate alınır.

HSG aşağıdaki durumlarda hekim tarafından değerlendirilebilir:

• Belirli bir süre korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması
• Fallop tüplerinin açık olup olmadığının araştırılması
• Geçirilmiş pelvik enfeksiyon veya pelvik inflamatuar hastalık öyküsü
• Dış gebelik öyküsü
• Rahim veya tüplerle ilgili geçirilmiş ameliyatlar
• Endometriozis şüphesi veya öyküsü
• Tekrarlayan gebelik kayıplarının değerlendirilmesi
• Rahim içi yapısal farklılıklardan şüphelenilmesi
• Tüplere yönelik cerrahi bir işlem sonrasında açıklığın kontrol edilmesi
• Rahim içinde yapışıklık olasılığının araştırılması

Rahim filmi, infertilite değerlendirmesinin yalnızca bir bölümüdür. Yumurtlama düzeni, yumurtalık rezervi, hormon değerleri, sperm analizi ve çiftin genel sağlık durumu gibi başka unsurların da değerlendirilmesi gerekebilir.

Rahim Filminde Hangi Bölgeler İncelenir?

HSG görüntülerinde temel olarak rahim içi boşluğu ve iki fallop tüpü değerlendirilir. Rahmin dış kas tabakasından çok, kontrast maddeyle dolan iç boşluğun şekli görüntülenir.

Rahim içi boşluğu

Rahim boşluğu genellikle ters üçgene benzeyen bir görünüme sahiptir. HSG ile boşluğun genel şekli, sınırları, büyüklüğü ve simetrisi hakkında bilgi edinilebilir.

Görüntülerde rahim boşluğunu etkileyebilecek bazı doğuştan yapısal farklılıklar fark edilebilir. Rahim içinde yer kaplayan polip, submüköz miyom veya yapışıklık gibi oluşumlar ise kontrast madde içerisinde dolum kusuru ya da düzensizlik şeklinde görülebilir.

Bununla birlikte HSG’nin polip ve rahim içine doğru büyüyen miyomlar gibi bazı oluşumları saptamadaki duyarlılığı sınırlıdır. Şüpheli bir bulgu görülmesi durumunda transvajinal ultrason, salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi ile daha ayrıntılı değerlendirme yapılabilir.

Fallop tüpleri

Fallop tüpleri, rahmin üst iki köşesinden başlayan ince kanallardır. HSG sırasında kontrast maddenin bu kanallar boyunca ilerleyip ilerlemediği incelenir.

Tüplerle ilgili değerlendirmede şu sorulara yanıt aranır:

• Her iki tüp görüntüleniyor mu?
• Kontrast madde tüpler boyunca ilerliyor mu?
• Maddenin karın boşluğuna serbest geçişi izleniyor mu?
• Geçiş belirli bir noktada kesiliyor mu?
• Tüplerde genişleme veya şekil bozukluğu var mı?

HSG, tüplerin açık olup olmadığını gösterse de tüplerin tüm işlevlerini doğrudan ölçmez. Örneğin tüp açık görünse bile yumurtayı rahme taşıyan mikroskobik yapıların fonksiyonları HSG ile değerlendirilemez.

Rahim Filmi Ne Zaman Çekilir?

Rahim filmi genellikle adet kanaması tamamen bittikten sonra, yumurtlama gerçekleşmeden önce çekilir. Düzenli adet gören kişilerde bu dönem çoğunlukla adet döngüsünün ilk yarısına karşılık gelir.

Uygun gün her hastada aynı değildir. Adet döngüsünün uzunluğu, kanamanın kaç gün sürdüğü ve yumurtlamanın tahmini zamanı dikkate alınır. Sıklıkla adet kanamasının başladığı gün birinci gün kabul edilerek 6–10. günler arasındaki dönem tercih edilir. Ancak bu aralık kesin bir kural değildir ve sağlık kuruluşunun protokolüne göre farklılık gösterebilir.

İşlemin yumurtlamadan önce yapılmasının temel nedenleri şunlardır:

• Olası bir erken gebelik sırasında radyasyon ve kontrast madde kullanımından kaçınmak
• Rahim içi dokunun daha ince olduğu dönemde görüntü kalitesini artırmak
• Adet kanaması sırasında enfeksiyon riskini artırabilecek koşullardan kaçınmak

İşlem öncesinde gebelik ihtimali mutlaka değerlendirilmelidir. Adet gecikmesi, korunmasız ilişki veya gebelik şüphesi varsa sağlık ekibine bilgi verilmelidir. Gerekli görülürse gebelik testi istenebilir.

HSG’nin çoğunlukla adet bittikten sonra ve yumurtlamadan önce yapılması önerilir.

Rahim Filmi Öncesi Hazırlık Nasıl Olmalıdır?

HSG öncesinde yapılması gereken hazırlıklar kişinin sağlık öyküsüne ve işlemin gerçekleştirileceği merkezin uygulamasına göre değişebilir. Bu nedenle randevu alınırken verilen talimatların dikkatle takip edilmesi gerekir.

Gebelik ihtimali değerlendirilmelidir

Rahim filmi gebelik sırasında uygulanmaz. İşlemin yapılacağı döngüde adet kanaması sonrasından HSG gününe kadar korunmasız ilişki konusunda hekimin önerisine uyulmalıdır.

Bazı sağlık kuruluşları işlem öncesinde gebelik testi isteyebilir. Özellikle adet düzensizliği veya gebelik olasılığı bulunan kişilerde test yapılması daha önemli hâle gelebilir.

Enfeksiyon belirtileri bildirilmelidir

Aktif pelvik enfeksiyon bulunması durumunda işlem ertelenebilir. Aşağıdaki yakınmalar varsa işlem öncesinde sağlık ekibine bilgi verilmelidir:

• Kötü kokulu veya olağan dışı vajinal akıntı
• Ateş
• Alt karın ya da kasık ağrısı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Yakın zamanda geçirilmiş pelvik enfeksiyon
• Tedavi edilmemiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesi

Pelvik enfeksiyon öyküsü olan bazı hastalarda hekim değerlendirmesine bağlı olarak koruyucu antibiyotik gündeme gelebilir. Antibiyotik kullanımı her hasta için rutin değildir ve kişisel risk durumuna göre planlanır.

Alerjiler ve kullanılan ilaçlar söylenmelidir

HSG’de çoğunlukla iyot içeren suda çözünen kontrast maddeler kullanılır. Daha önce kontrast maddeyle ilişkili alerjik reaksiyon geçiren kişilerin bunu işlem öncesinde bildirmesi gerekir.

Ayrıca kullanılan ilaçlar, kan sulandırıcılar, kronik hastalıklar, astım öyküsü ve bilinen alerjiler sağlık ekibiyle paylaşılmalıdır. Deniz ürünlerine alerjisi olmak tek başına iyotlu kontrast madde alerjisi anlamına gelmez; ancak tüm alerji geçmişinin hekime anlatılması önemlidir.

Ağrı kontrolü hakkında hekimle görüşülebilir

HSG sırasında hissedilen rahatsızlık kişiden kişiye değişebilir. Hekim, hastanın sağlık durumuna göre işlemden önce ağrı kesici kullanılmasını önerebilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne zaman alınacağı kişisel değerlendirmeyle belirlenmelidir.

Doktor önerisi olmadan antibiyotik, sakinleştirici veya güçlü ağrı kesici kullanılmamalıdır. Ağrı kontrolü seçeneklerinin yararları ve olası yan etkileri işlem öncesinde görüşülebilir.

Aç kalmak gerekir mi?

Standart HSG uygulamalarında genel anestezi kullanılmıyorsa çoğunlukla uzun süre aç kalmak gerekmez. Bununla birlikte sağlık kuruluşunun protokolü ve uygulanabilecek ek ilaçlar nedeniyle farklı bir hazırlık istenebilir.

Sedasyon veya anestezi planlanmışsa belirli bir süre açlık gerekebilir. Hastanın kendisine verilen talimatları esas alması gerekir.

Yanınızda ped bulundurabilirsiniz

İşlemden sonra kontrast maddenin bir kısmı vajinadan dışarı gelebilir. Hafif kanlı ya da yapışkan bir akıntı görülebileceği için hijyenik ped kullanılması yararlı olabilir.

Tampon kullanımı enfeksiyon riskini azaltmak amacıyla önerilmeyebilir. Bu konudaki talimatlar işlemi yapan sağlık ekibinden alınmalıdır.

Rahim Filmi Nasıl Çekilir?

Rahim filmi genellikle hastanede veya radyoloji ünitesinde, ayaktan gerçekleştirilen bir işlemdir. HSG çekimi sırasında kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, radyoloji uzmanı ve ilgili sağlık çalışanları görev alabilir. Uygulama biçimi sağlık kuruluşuna göre değişiklik gösterebilir.

İşlem çoğunlukla aşağıdaki aşamalardan oluşur:

1. Jinekolojik pozisyon verilir

Hasta, röntgen veya floroskopi masasındaki uygun bölüme sırtüstü uzanır. Bacaklar jinekolojik muayeneye benzer şekilde konumlandırılır.

Mahremiyetin korunması ve hastanın işlem hakkında bilgilendirilmesi önemlidir. İşlem başlamadan önce aşamalar açıklanabilir ve hastanın soruları yanıtlanabilir.

2. Spekulum yerleştirilir

Vajina içerisine, rutin jinekolojik muayenede kullanılan spekulum adı verilen araç yerleştirilir. Bu sayede rahim ağzı görünür hâle gelir.

Spekulumun yerleştirilmesi basınç veya gerginlik hissine neden olabilir. Rahat nefes almak ve pelvik kasları mümkün olduğunca gevşetmek rahatsızlığı azaltmaya yardımcı olabilir.

3. Rahim ağzı temizlenir

Rahim ağzı uygun antiseptik solüsyonla temizlenir. Daha sonra rahim ağzından ince bir kateter geçirilir.

Bazı uygulamalarda kateterin yerinde kalmasını sağlamak için küçük bir balon hafifçe şişirilebilir. Kullanılan ekipman ve teknik merkeze göre değişir.

4. Kontrast madde verilir

Kateter aracılığıyla kontrast madde yavaşça rahim içine verilir. Kontrast madde önce rahim boşluğunu doldurur, ardından fallop tüplerine doğru ilerler.

Bu sırada adet sancısına benzeyen kramp hissedilebilir. Ağrı çoğunlukla kontrast maddenin verildiği aşamada daha belirgindir. Hissedilen ağrının düzeyi kişisel ağrı eşiğine, rahim ağzının yapısına, kaygı düzeyine, tüplerin durumuna ve kullanılan tekniğe göre değişebilir.

5. Floroskopi görüntüleri alınır

Kontrast maddenin ilerleyişi floroskopiyle takip edilir. Rahim boşluğunu, tüpleri ve kontrast maddenin karın boşluğuna geçişini değerlendirmek amacıyla farklı zamanlarda görüntüler alınabilir.

Hastadan hafifçe sağa veya sola dönmesi istenebilir. Böylece yapıların üst üste gelmesi azaltılarak daha ayrıntılı görüntü elde edilmeye çalışılır.

6. Kateter çıkarılır

Gerekli görüntüler alındıktan sonra kateter ve spekulum çıkarılır. Kontrast maddenin bir kısmı işlem sonrasında vajinadan dışarı akabilir.

HSG’nin görüntüleme bölümü çoğunlukla kısa sürer. Hazırlık, hasta kabulü ve işlem sonrasında bekleme süresi dâhil edildiğinde sağlık kuruluşunda geçirilen toplam süre daha uzun olabilir.

Rahim Filmi Ne Kadar Sürer?

Kateterin yerleştirilmesi ve görüntülerin alınması genellikle birkaç dakika içerisinde tamamlanabilir. Ancak işlemin toplam süresi çoğunlukla yaklaşık 10–30 dakika arasında değişebilir.

Rahim ağzının yapısı, hastanın pozisyonu, görüntülerin yeterliliği ve ek görüntü gereksinimi süreyi etkileyebilir. Bazı kişilerde teknik nedenlerle işlem daha uzun sürebilir.

Randevu saatinden önce kayıt ve hazırlık işlemleri gerekebileceği için sağlık kuruluşunun belirttiği saatte hazır bulunmak önemlidir. Sedasyon uygulanmışsa işlem sonrasında daha uzun süre gözlem gerekebilir.

Rahim Filmi Ağrılı mı?

“Rahim filmi ağrılı mı?” sorusu HSG öncesinde en sık merak edilen konulardan biridir. İşlem sırasında hissedilen ağrı kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler yalnızca kısa süreli basınç ve hafif kramp hissederken bazı kişilerde daha belirgin adet sancısına benzer ağrı oluşabilir.

Rahatsızlık genellikle üç aşamada hissedilebilir:

• Spekulum yerleştirilirken basınç hissi
• Kateter rahim ağzından geçirilirken kısa süreli rahatsızlık
• Kontrast madde verilirken adet sancısına benzeyen kramp

En yoğun rahatsızlık çoğunlukla kontrast maddenin rahim içine verildiği sırada ortaya çıkar ve genellikle kısa sürer. İşlem tamamlandıktan sonra hafif kramplar bir süre devam edebilir.

Rahim filmi sırasında ağrıyı etkileyebilecek faktörler

Ağrı düzeyi şu faktörlerden etkilenebilir:

• Kişinin ağrı eşiği
• Kaygı ve kasılma düzeyi
• Rahim ağzının dar olması
• Daha önce doğum yapılıp yapılmadığı
• Rahmin pozisyonu
• Kontrast maddenin verilme hızı
• Tüplerde tıkanıklık veya spazm bulunması
• Endometriozis ya da kronik pelvik ağrı öyküsü
• Kullanılan kateter ve uygulama tekniği

İşlem öncesinde kaygıların sağlık ekibiyle paylaşılması yararlı olabilir. Daha önce jinekolojik muayenelerde ciddi ağrı yaşayan, vajinismus öyküsü bulunan veya pelvik ağrı sorunu olan kişilerin bunu önceden bildirmesi önemlidir.

Anestezili rahim filmi gerekli midir?

Rahim filmi çoğunlukla genel anestezi gerektirmeden uygulanır. İşlemin kısa sürmesi ve çoğu hastada rahatsızlığın geçici olması nedeniyle standart uygulamada anestezi kullanılmayabilir.

Bununla birlikte yoğun kaygı, vajinismus, rahim ağzıyla ilgili teknik güçlük veya geçmişte yaşanan olumsuz deneyimler gibi özel durumlarda sedasyon ya da farklı ağrı kontrol yöntemleri değerlendirilebilir. Bu karar, işlemin yapılacağı kurumun olanakları ve hastanın tıbbi durumu dikkate alınarak verilir.

Sedasyon uygulanacaksa açlık, refakatçi gerekliliği ve işlem sonrasında araç kullanmama gibi ek kurallar olabilir.

Rahim Filmi Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

HSG görüntüleri radyoloji uzmanı ve ilgili hekim tarafından değerlendirilir. Sonuç yalnızca “normal” veya “anormal” şeklinde yorumlanmamalıdır. Görüntüler, kişinin yaşı, öyküsü, ultrason bulguları, hormon testleri ve partnerin sperm analizi gibi diğer verilerle birlikte ele alınır.

HSG’de tüpler kapalı görünürse kesin olarak tıkalı mıdır?

Hayır. HSG’de tüpün kapalı görünmesi her zaman kalıcı bir tıkanıklık bulunduğu anlamına gelmez. Rahim ile tüpün birleştiği bölgede gelişen geçici kasılma, yani tubal spazm, kontrast maddenin ilerlemesini engelleyebilir.

Kateterin konumu, kontrast maddenin verilme basıncı ve teknik görüntüleme koşulları da sonucu etkileyebilir. Bu nedenle özellikle rahme yakın bölgede tıkanıklık saptandığında bulgunun klinik verilerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Hekim gerekli görürse HSG’nin tekrarını, ultrason eşliğinde tüp açıklığı incelemesini, laparoskopiyi veya farklı bir yöntemi önerebilir. Tek bir görüntüleme bulgusuna dayanarak tedavi planı oluşturulması her zaman uygun olmayabilir.

Tek tüp açık olduğunda gebelik mümkün müdür?

Tek fallop tüpünün açık olması doğal yolla gebeliği tamamen dışlamaz. Açık olan tüpün yapısal ve işlevsel durumu, yumurtlama düzeni, yaş, yumurtalık rezervi ve sperm özellikleri gebelik olasılığını etkileyebilir.

Yumurtlamanın her ay sağ ve sol yumurtalık arasında düzenli şekilde sırayla gerçekleşmesi zorunlu değildir. Ayrıca bazı durumlarda açık olan tüp karşı taraftaki yumurtalıktan salınan yumurtayı da yakalayabilir. Bunun ne sıklıkla gerçekleşeceği kişiden kişiye değişebilir.

Tedaviye ihtiyaç olup olmadığı ve ne kadar süre doğal gebeliğin bekleneceği kişisel değerlendirmeyle belirlenir.

Rahim Filminden Sonra Neler Yaşanabilir?

İşlem sonrasında çoğu kişi kısa süre içinde günlük hayatına dönebilir. Bununla birlikte ilk saatlerde veya ilk bir iki gün içerisinde bazı geçici yakınmalar görülebilir.

HSG sonrasında karşılaşılabilecek olağan durumlar şunlardır:

• Hafif adet sancısına benzeyen kramplar
• Az miktarda vajinal lekelenme
• Yapışkan veya sulu akıntı
• Kontrast maddenin vajinadan gelmesi
• Kısa süreli baş dönmesi veya bulantı
• Pelvik bölgede hafif hassasiyet

Kontrast maddeyle karışık akıntı hafif kanlı görünebilir. Ped kullanılması önerilebilir. Tampon kullanımı, vajinal duş ve cinsel ilişki konusunda işlemi yapan hekimin talimatlarına uyulmalıdır.

Rahim filmi sonrası ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Hafif kramp ve az miktarda lekelenme çoğunlukla geçicidir. Ancak aşağıdaki durumlardan biri gelişirse sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmesi gerekir:

• Şiddetlenen veya geçmeyen karın ve kasık ağrısı
• Yoğun vajinal kanama
• 38°C veya üzerinde ateş
• Kötü kokulu vajinal akıntı
• Üşüme ve titreme
• Bayılma veya belirgin halsizlik
• Nefes darlığı
• Yüz, dudak veya boğazda şişme
• Yaygın kaşıntı ya da döküntü

Ateş, kötü kokulu akıntı ve giderek artan pelvik ağrı enfeksiyon açısından değerlendirme gerektirebilir. Solunum güçlüğü veya yüzde şişme gibi belirtiler ise alerjik reaksiyon açısından acil müdahale gerektirebilir.

Rahim Filminin Riskleri Var mıdır?

HSG genel olarak sık uygulanan ve komplikasyon oranı düşük bir işlemdir. Bununla birlikte her tıbbi işlemde olduğu gibi bazı riskler bulunur.

Pelvik enfeksiyon

İşlem sırasında rahim ağzından rahim içine kateter yerleştirilmesi nedeniyle nadiren enfeksiyon gelişebilir. Daha önce pelvik enfeksiyon geçirmiş, tüplerinde genişleme bulunan veya aktif enfeksiyon riski taşıyan kişilerde bu risk daha yüksek olabilir.

Aktif enfeksiyon şüphesinde işlem ertelenebilir. Bazı riskli hastalarda hekim tarafından antibiyotik kullanımı planlanabilir.

Kontrast maddeye bağlı reaksiyon

İyotlu kontrast maddeye karşı hafif veya ciddi alerjik reaksiyon nadiren görülebilir. Daha önce kontrast madde reaksiyonu yaşayan kişilerin işlem öncesinde bunu mutlaka bildirmesi gerekir.

Hafif reaksiyonlarda kaşıntı veya döküntü oluşabilir. Nefes darlığı, boğazda şişlik ve tansiyon düşmesi gibi ciddi belirtiler acil müdahale gerektirir.

Kanama ve ağrı

Rahim ağzının kateterle geçilmesine bağlı olarak az miktarda lekelenme görülebilir. Şiddetli kanama beklenen bir durum değildir.

Kramplar çoğunlukla kısa süreli ve hafiftir. Şiddetli veya giderek artan ağrı başka bir durum açısından değerlendirilmelidir.

Radyasyona maruz kalma

Rahim filmi X-ışını kullanılarak yapılır. İşlemde kullanılan radyasyon dozu genellikle düşüktür ve görüntüleme süresi mümkün olduğunca sınırlı tutulur.

Bununla birlikte gebelik ihtimali bulunan kişilere HSG uygulanmamasının nedenlerinden biri, gelişmekte olan embriyoyu gereksiz radyasyon maruziyetinden korumaktır. HSG’de düşük doz iyonizan radyasyon kullanıldığı belirtilmektedir.

Rahim veya tüplerde hasar

Kateter yerleştirilmesine bağlı rahim ağzı veya rahim duvarı yaralanması oldukça nadirdir. İşlemin uygun teknikle ve yetkili sağlık çalışanları tarafından yapılması önemlidir.

Kimlere Rahim Filmi Çekilmez?

HSG bazı durumlarda uygulanmamalı veya ertelenmelidir. Kesin değerlendirme hekim tarafından yapılır.

Rahim filminin genellikle uygulanmadığı durumlar şunlardır:

• Bilinen veya şüphe edilen gebelik
• Aktif pelvik enfeksiyon
• Tedavi edilmemiş rahim ağzı enfeksiyonu
• Devam eden yoğun rahim kanaması
• Kontrast maddeye karşı ciddi reaksiyon öyküsü
• Hekimin işlemi sakıncalı gördüğü bazı akut sağlık sorunları

İyotlu kontrast maddeye karşı reaksiyon öyküsü bulunması, her durumda işlemin kesinlikle yapılamayacağı anlamına gelmeyebilir. Alternatif görüntüleme yöntemleri veya özel önlemler değerlendirilebilir.

Rahim Filmi ile Ultrason Arasındaki Fark Nedir?

Transvajinal ultrason ile HSG birbirinin yerine geçen yöntemler değildir. Her iki test farklı sorulara yanıt verir.

İnfertilite değerlendirmesinde bu yöntemler çoğunlukla birbirini tamamlar. Ultrason rahim duvarı, yumurtalıklar, folikül gelişimi, miyomlar ve kistler hakkında bilgi verirken HSG tüp açıklığının değerlendirilmesinde daha belirgin bir role sahiptir.

HSG ile Sonohisterografi Arasındaki Fark Nedir?

Sonohisterografi, rahim içine steril sıvı verilerek transvajinal ultrasonla rahim boşluğunun incelenmesidir. HSG’den farklı olarak X-ışını yerine ultrason kullanılır.

Sonohisterografi özellikle rahim içi polip, submüköz miyom ve yapışıklık gibi lezyonların değerlendirilmesinde yararlı olabilir. Standart sonohisterografi fallop tüplerinin açıklığını değerlendirmek için yeterli değildir.

HyCoSy veya histerosalpingo-kontrast sonografi adı verilen yöntemde ise ultrason sırasında özel kontrast maddeler kullanılarak tüp açıklığı değerlendirilebilir. Hangi yöntemin daha uygun olduğu; klinik ihtiyaç, cihaz olanakları ve hekimin değerlendirmesine göre belirlenir. Sonohisterografinin ses dalgalarıyla rahim içini görüntülediği, HSG’nin ise X-ışını ve kontrast madde kullandığı belirtilmektedir.

Rahim Filmi ile Histeroskopi Arasındaki Fark Nedir?

Histeroskopi, ucunda kamera bulunan ince bir cihazın rahim ağzından geçirilerek rahim içinin doğrudan görüntülenmesidir. HSG ise rahim boşluğunu kontrast maddenin oluşturduğu görüntü üzerinden dolaylı olarak değerlendirir.

Histeroskopinin önemli bir özelliği, bazı rahim içi sorunların aynı işlem sırasında tedavi edilebilmesidir. Polip çıkarılması, küçük submüköz miyomların alınması veya rahim içi yapışıklıkların açılması buna örnek olarak verilebilir.

HSG fallop tüplerinin açıklığı hakkında bilgi sağlarken histeroskopi tüplerin tamamını görüntülemez. Bu nedenle iki işlemin kullanım amaçları farklıdır.

Rahim Filmi Tüpleri Açar mı?

HSG tanı amacıyla uygulanan bir görüntüleme yöntemidir. İşlem sırasında verilen kontrast maddenin, tüp içinde bulunan hafif mukus birikintilerini veya geçici küçük tıkaçları temizleyebileceği düşünülmektedir.

Bazı çalışmalarda özellikle yağ bazlı kontrast maddeler kullanıldıktan sonra belirli hasta gruplarında kısa süreli gebelik oranı artışı bildirilmiştir. Ancak bu durum her hasta için beklenen, garantili veya doğrudan tedavi edici bir sonuç değildir.

Gerçek bir anatomik tıkanıklık, ileri düzeyde tüp hasarı ya da hidrosalpenks HSG çekilmesiyle ortadan kalkmayabilir. “Rahim filmi tüpleri kesin açar” şeklindeki bir ifade bilimsel açıdan doğru değildir.

Kontrast madde türü ve uygulanacak yöntemin olası yararları ile riskleri hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Rahim Filmi Sonrası Hamilelik Olur mu?

Rahim filmi sonrasında bazı kişiler kısa süre içinde doğal yolla gebe kalabilir. Ancak gebeliğin HSG nedeniyle gerçekleştiğini her zaman kesin olarak söylemek mümkün değildir.

Kontrast maddenin tüplerdeki küçük mukus birikimlerini temizlemesi olası açıklamalardan biridir. Bunun yanında çiftin zaten doğal gebelik ihtimalinin bulunması ve zamanlamanın uygun olması da sonucu etkileyebilir.

HSG sonrasında gebelik olasılığı şu faktörlere bağlıdır:

• Kişinin yaşı
• Yumurtalık rezervi
• Yumurtlama düzeni
• Fallop tüplerinin durumu
• Rahim yapısı
• Sperm sayısı ve hareketliliği
• İnfertilite süresi
• Eşlik eden endometriozis veya hormonal sorunlar

HSG’nin normal olması gebeliğin mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmez. Aynı şekilde bir tüpte problem görülmesi de gebeliğin imkânsız olduğu sonucunu doğurmaz.

Rahim Filminden Sonra Cinsel İlişki Ne Zaman Olabilir?

HSG sonrasında cinsel ilişki için önerilen bekleme süresi sağlık kuruluşunun protokolüne ve hastanın durumuna göre değişebilir. Bazı hekimler kanama ve akıntı tamamen geçene kadar kısa süre beklenmesini önerebilir.

İşlem sırasında rahim ağzından kateter geçirilmesi nedeniyle enfeksiyon riskini azaltmak amacıyla belirli bir süre cinsel ilişkiden kaçınılması istenebilir. Kişiye verilen taburculuk talimatları esas alınmalıdır.

Ağrı, kanama, kötü kokulu akıntı veya ateş varsa cinsel ilişkiye girilmemeli ve sağlık kuruluşuyla görüşülmelidir.

Rahim Filminden Sonra Günlük Hayata Ne Zaman Dönülür?

Sedasyon veya genel anestezi uygulanmayan kişiler çoğunlukla aynı gün günlük faaliyetlerine dönebilir. Hafif kramp veya lekelenme varsa dinlenmek tercih edilebilir.

İşlem sonrasında baş dönmesi yaşayan kişilerin bir süre oturarak veya uzanarak dinlenmesi uygun olabilir. Kendini iyi hissetmeyen kişilerin araç kullanmaması önerilir.

Sedasyon uygulanmışsa aynı gün araç kullanmak, önemli kararlar almak veya dikkat gerektiren işler yapmak sakıncalı olabilir. Bu durumda refakatçi gerekebilir.

HSG Sonucu Normal Olduğu Hâlde Neden Gebelik Oluşmayabilir?

Rahim filminin normal bulunması, rahim boşluğunun genel şeklinin olağan olduğunu ve tüplerden kontrast geçişi izlendiğini gösterebilir. Ancak gebeliğin oluşması çok sayıda biyolojik aşamaya bağlıdır.

HSG aşağıdaki durumları tek başına değerlendiremez:

• Yumurta kalitesi
• Embriyonun genetik yapısı
• Yumurtlama düzensizlikleri
• Yumurtalık rezervinin ayrıntılı durumu
• Sperm fonksiyonlarının tamamı
• Tüplerin mikroskobik düzeydeki işlevi
• Döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği
• Embriyonun rahme tutunma kapasitesi
• Hafif veya yüzeysel endometriozis

Bu nedenle HSG sonucu normal olsa bile gebelik oluşmuyorsa çiftin bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerekir. Tedavi planı yalnızca tek bir tetkike göre oluşturulmamalıdır.

Rahim Filmi Öncesi Hekime Hangi Bilgiler Verilmelidir?

İşlemin güvenli biçimde planlanabilmesi için sağlık ekibine eksiksiz bilgi verilmesi önemlidir. Özellikle aşağıdaki konular paylaşılmalıdır:

• Son adet tarihinin ilk günü
• Adet düzeni ve kanama süresi
• Gebelik ihtimali
• Geçirilmiş dış gebelik
• Pelvik enfeksiyon öyküsü
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon geçmişi
• Rahim, tüp veya yumurtalıklara yönelik ameliyatlar
• Bilinen iyotlu kontrast madde reaksiyonu
• Astım ve diğer alerjik hastalıklar
• Kullanılan ilaçlar
• Kan sulandırıcı kullanımı
• Vajinismus veya ağrılı jinekolojik muayene öyküsü
• Kronik pelvik ağrı veya endometriozis

Bu bilgiler işlemin zamanlamasını, kullanılacak yöntemi ve alınabilecek önlemleri etkileyebilir.

Rahim Filmi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

HSG hakkında karar verirken aşağıdaki noktaların bilinmesi yararlı olabilir:

• Rahim filmi bir görüntüleme yöntemidir; tek başına infertilitenin bütün nedenlerini göstermez.
• İşlem çoğunlukla adet bittikten sonra ve yumurtlamadan önce uygulanır.
• Gebelik ihtimali varsa işlem yapılmamalıdır.
• Hafif ve kısa süreli kramp sık görülebilir.
• Tüplerin kapalı görünmesi her zaman kalıcı tıkanıklık anlamına gelmez.
• HSG rahim içindeki her polip, miyom veya yapışıklığı kesin olarak göstermez.
• Sonuçlar diğer muayene ve tetkiklerle birlikte değerlendirilmelidir.
• Şiddetli ağrı, ateş, yoğun kanama veya kötü kokulu akıntı gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
• İşlem öncesinde alerji, enfeksiyon ve kullanılan ilaçlar hakkında bilgi verilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Rahim filmi nedir?

Rahim filmi veya HSG, rahim boşluğunun şeklini ve fallop tüplerinin açık olup olmadığını değerlendirmek amacıyla uygulanan radyolojik bir görüntüleme yöntemidir. Rahim içine kontrast madde verilir ve görüntüler düşük doz X-ışınıyla alınır.

Rahim filmi nasıl çekilir?

Vajinaya spekulum yerleştirildikten sonra rahim ağzından ince bir kateter geçirilir. Kateter aracılığıyla kontrast madde verilirken rahim ve fallop tüpleri floroskopiyle görüntülenir. İşlem çoğunlukla birkaç dakika sürer.

Rahim filmi ağrılı mıdır?

Hissedilen ağrı kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişiler yalnızca hafif basınç hissederken bazı kişiler kontrast madde verildiği sırada adet sancısına benzeyen kısa süreli kramplar yaşayabilir.

Rahim filmi adetin kaçıncı günü çekilir?

HSG genellikle adet kanaması bittikten sonra ve yumurtlamadan önce uygulanır. Düzenli adet gören kişilerde sıklıkla döngünün 6–10. günleri tercih edilse de uygun gün, adet düzenine ve hekimin planlamasına göre değişebilir.

Rahim filmi ne kadar sürer?

Görüntüleme kısmı çoğunlukla birkaç dakika sürer. Hazırlık ve yerleştirme aşamalarıyla birlikte işlem yaklaşık 10–30 dakika içinde tamamlanabilir.

Rahim filmi için aç kalmak gerekir mi?

Sedasyon veya anestezi uygulanmayan standart HSG işleminde çoğunlukla uzun süreli açlık gerekmez. Ancak sağlık kuruluşunun talimatları farklı olabilir. Sedasyon planlanıyorsa belirli süre açlık istenebilir.

Rahim filmi tüpleri açar mı?

HSG sırasında verilen kontrast madde bazen küçük mukus tıkaçlarının temizlenmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte anatomik bir tıkanıklığın kesin olarak açılacağını söylemek mümkün değildir. HSG temel olarak tanısal bir işlemdir.

Rahim filmi sonrası hamile kalınır mı?

HSG sonrasında doğal yolla gebelik oluşabilir; ancak bu durum her hastada gerçekleşmez ve garanti edilemez. Gebelik ihtimali yaş, yumurtalık rezervi, sperm özellikleri ve tüplerin durumu gibi birçok faktöre bağlıdır.

Rahim filmi sonrası kanama normal midir?

İşlem sonrasında az miktarda lekelenme görülebilir. Yoğun kanama, pıhtılı kanama veya giderek artan ağrı varsa sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir.

Rahim filmi sonrası akıntı neden olur?

Rahim içine verilen kontrast maddenin bir bölümü işlemden sonra vajinadan dışarı çıkabilir. Bu nedenle sulu, yapışkan veya hafif kanlı akıntı görülebilir.

Rahim filmi sonrası banyo yapılabilir mi?

Duş konusunda çoğunlukla kısıtlama bulunmaz. Ancak küvet, havuz, deniz, vajinal duş ve tampon kullanımı konusunda işlemi yapan sağlık ekibinin önerilerine uyulmalıdır.

HSG’de tüpler kapalı çıkarsa ne yapılır?

Tüplerin kapalı görünmesi kalıcı tıkanıklık, geçici spazm veya teknik faktörlerden kaynaklanabilir. Hekim görüntüleri diğer bulgularla değerlendirerek tekrar HSG, HyCoSy, laparoskopi veya farklı incelemeler planlayabilir.

Tek tüp açıkken hamile kalınabilir mi?

Evet, diğer koşullar uygun olduğunda tek açık tüple doğal gebelik mümkün olabilir. Ancak gebelik olasılığı yaş, yumurtlama, sperm özellikleri ve açık tüpün işlevi gibi faktörlere göre değişir.

Rahim filmi rahim içindeki miyomları gösterir mi?

Rahim boşluğuna doğru büyüyen bazı miyomlar dolum kusuru şeklinde görülebilir. Ancak HSG tüm miyomları göstermez. Miyomların ayrıntılı değerlendirilmesinde ultrason, sonohisterografi veya histeroskopi gerekebilir.

Rahim filmi çektirmek tehlikeli midir?

HSG genel olarak komplikasyon oranı düşük bir işlemdir. Nadir olarak enfeksiyon, kontrast madde reaksiyonu, şiddetli ağrı veya kanama görülebilir. Uygun hasta seçimi ve işlem öncesi değerlendirme önemlidir.

Rahim filmi sonrası ateş normal midir?

Ateş beklenen bir bulgu değildir. Özellikle ateşe kötü kokulu akıntı, titreme veya artan kasık ağrısı eşlik ediyorsa enfeksiyon açısından değerlendirme gerekir.

HSG’den sonra işe gidilebilir mi?

Sedasyon uygulanmadıysa ve kişi kendini iyi hissediyorsa çoğunlukla aynı gün günlük faaliyetlere dönülebilir. Belirgin kramp, baş dönmesi veya halsizlik varsa dinlenmek daha uygun olabilir.

Rahim filmi kesin sonuç verir mi?

HSG tüp açıklığı ve rahim boşluğunun genel şekli hakkında önemli bilgiler sağlar; ancak her durumda kesin tanı koydurmaz. Tüp spazmı yanlış tıkanıklık görüntüsüne yol açabilir ve bazı rahim içi sorunlar HSG’de görülmeyebilir.

Sonuç

Rahim filmi, rahim içi boşluğunun yapısını ve fallop tüplerinin açık olup olmadığını değerlendirmede kullanılan önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir. Çoğunlukla infertilite araştırması sırasında uygulanır ve işlem adet kanaması bittikten sonra, yumurtlamadan önce planlanır.

HSG sırasında hissedilen rahatsızlık kişiden kişiye değişir. Çoğu kişide kısa süreli adet sancısına benzeyen kramplar görülürken bazı kişiler işlemi daha ağrılı hissedebilir. İşlem öncesinde kaygı, ağrı öyküsü, alerjiler, kullanılan ilaçlar ve enfeksiyon belirtileri sağlık ekibiyle paylaşılmalıdır.

Rahim filmi sonucu tek başına gebelik ihtimalini veya uygulanacak tedaviyi belirlemez. Görüntüler; yaş, yumurtalık rezervi, yumurtlama düzeni, sperm analizi ve diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir. HSG’nin gerekli olup olmadığına, ne zaman yapılacağına ve sonuç sonrasında izlenecek yola kişisel hekim değerlendirmesiyle karar verilmelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Kişisel sağlık durumunuzla ilgili değerlendirme için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurunuz.

Yazar:
Op. Dr. Necip Öztürk

Dr. Necip Öztürk (Kadın Hastalıkları ve Doğum / Tüp Bebek) – 1967 Besni doğumludur. GATA’dan 1991’de mezun olmuş, 1994-1998’de GATA Haydarpaşa’da uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. TSK’da çeşitli birimlerde hekimlik ve yöneticilik yapmış; 2000-2004’te Van Askeri Hastanesi’nde görev almış, GATA’da ÜYTE (tüp bebek) eğitimi almıştır. Temmuz 2009’da Jandarma Tabip Yarbay rütbesiyle emekli olmuş; 17.08.2009’dan bu yana Mersin Tüp Bebek Merkezi’nde görev yapmakta ve merkezin direktörlüğünü yürütmektedir.

İletişim